EP.01 พุทธประวัติ พุทธสาวก ชาดก และชาวพุทธตัวอย่าง

⏱️ ความยาว: 15:32 นาที

ไล่พุทธประวัติ 5 เหตุการณ์หลัก · สาวก–สาวิกา ม.1–ม.3 · ชาดก 6 เรื่อง พร้อมสูตรจำและข้อสอบแนวจริง

หัวข้อในตอนนี้

• พุทธประวัติ 5 เหตุการณ์หลัก อายุ–สถานที่–วันสำคัญ
• วิธีสอนของพระพุทธเจ้า พุทธลีลา 4
• พุทธสาวก–สาวิกา และชาวพุทธตัวอย่าง ม.1–ม.3
• ชาดก 6 เรื่อง + ข้อคิดที่ออกสอบ
• ข้อสอบแนวจริงในคลิป 4 ข้อ พร้อมเฉลย

สารบัญตามเวลา

• 0:00 เปิดตอน
• 0:21 วันนี้เราจะติวอะไรบ้าง
• 0:52 พุทธประวัติ 5 เหตุการณ์หลัก
• 2:00 เส้นทางสู่การตรัสรู้
• 2:59 ญาณ 3 ในคืนวันตรัสรู้
• 3:30 ก่อตั้งพระพุทธศาสนา → ปรินิพพาน
• 4:22 เทคนิคจำ สังเวชนียสถาน 4
• 4:59 วันสำคัญที่มาจากพุทธประวัติ
• 5:38 พุทธลีลาในการสอน 4 ประการ
• 6:17 ข้อสอบแนวจริง ข้อที่ 1
• 7:02 พุทธสาวก (ภิกษุ) ที่ต้องรู้จัก
• 7:49 พุทธสาวิกา และอุบาสก–อุบาสิกา
• 8:39 เทคนิคจำ เอตทัคคะ
• 9:12 ชาวพุทธตัวอย่าง
• 10:21 ข้อสอบแนวจริง ข้อที่ 2
• 11:02 ชาดก ม.1–ม.2 และข้อคิด
• 11:56 ชาดก ม.2–ม.3 และข้อคิด
• 12:45 เทคนิคจำ ชาดก 6 เรื่อง
• 13:13 ข้อสอบแนวจริง ข้อที่ 3
• 13:58 ข้อสอบแนวจริง ข้อที่ 4 (ข้อยาก)
• 14:36 สรุปก่อนสอบ EP01
• 15:14 ปิดท้าย

สรุปเนื้อหา

พุทธประวัติ 5 เหตุการณ์หลัก

• ประสูติ · เพ็ญเดือน 6 — ลุมพินีวัน ระหว่างกรุงกบิลพัสดุ์–เทวทหะ · พระนาม สิทธัตถะ = ผู้มีความต้องการสำเร็จ
• ออกผนวช · 29 พรรษา — เห็นเทวทูต 4 คนแก่ คนเจ็บ คนตาย สมณะ · ข้ามแม่น้ำอโนมา พร้อมนายฉันนะ–ม้ากัณฐกะ
• ตรัสรู้ · 35 พรรษา — ใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ริมแม่น้ำเนรัญชรา (พุทธคยา) · ตรัสรู้อริยสัจ 4 วันเพ็ญเดือน 6
• ปฐมเทศนา · เพ็ญเดือน 8 — ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร แก่ปัญจวัคคีย์ · ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน (สารนาถ)
• ปรินิพพาน · 80 พรรษา — สาลวโนทยาน เมืองกุสินารา · วันเพ็ญเดือน 6

เส้นทางสู่การตรัสรู้

• ศึกษากับ อาฬารดาบส และ อุทกดาบส — ได้สมาบัติ 8 แต่ยังไม่พ้นทุกข์
• บำเพ็ญทุกรกิริยา 6 ปี ทรมานพระวรกาย มีปัญจวัคคีย์ 5 รูปคอยอุปัฏฐาก
• อุปมา พิณ 3 สาย ตึงไป-ขาด · หย่อนไป-ไม่ดัง · พอดี-ไพเราะ → ทางสายกลาง (มัชฌิมาปฏิปทา)
• นางสุชาดา ถวายข้าวมธุปายาส → ประทับใต้ต้นโพธิ์ ผจญมาร แล้วตรัสรู้

ญาณ 3 ในคืนวันตรัสรู้

• ยามต้น — ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ระลึกชาติในอดีตได้
• ยามกลาง — จุตูปปาตญาณ รู้การเกิด–ตายของสัตว์ตามกรรม
• ยามสุดท้าย — อาสวักขยญาณ รู้วิธีกำจัดกิเลส = ตรัสรู้

ก่อตั้งพระพุทธศาสนา → ปรินิพพาน

• ปฐมเทศนา → โกณฑัญญะ ได้ดวงตาเห็นธรรม ขอบวช → พระรัตนตรัยครบองค์ 3 (อาสาฬหบูชา)
• ส่งพระอรหันต์ 60 รูป ออกประกาศศาสนา
• โอวาทปาฏิโมกข์ ที่วัดเวฬุวัน พระอรหันต์ 1,250 รูป (มาฆบูชา · เพ็ญเดือน 3)
• ปลงอายุสังขาร ที่ปาวาลเจดีย์ เมืองเวสาลี · ปัจฉิมโอวาท = ความไม่ประมาท — ปัจฉิมสาวก (สาวกองค์สุดท้าย) คือ สุภัททปริพาชก

เทคนิคจำ สังเวชนียสถาน 4

💡 ลุ – พุท – สา – กุ · เกิด – รู้ – สอน – ลา

• ลุ ลุมพินีวัน = ประสูติ (ปัจจุบันอยู่ในประเทศเนปาล)
• พุท พุทธคยา = ตรัสรู้
• สา สารนาถ (ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน) = แสดงปฐมเทศนา
• กุ กุสินารา = ปรินิพพาน

วันสำคัญที่มาจากพุทธประวัติ

พุทธลีลาในการสอน 4 ประการ

• สันทัสสนา — อธิบายให้เห็นชัดแจ้ง เข้าใจแจ่มแจ้ง
• สมาทปนา — ชักจูงใจ ให้เห็นคล้อยตาม อยากนำไปปฏิบัติ
• สมุตเตชนา — เร้าใจให้แกล้วกล้า มีกำลังใจ ไม่ท้อ
• สัมปหังสนา — ชโลมใจให้แช่มชื่นร่าเริง ฟังแล้วมีความสุข

พุทธสาวก (ภิกษุ) ที่ต้องรู้จัก

พุทธสาวิกา และอุบาสก–อุบาสิกา

เทคนิคจำ เอตทัคคะ

💡 ขวาปัญญา ซ้ายฤทธิ์ · ตัดผมจำวินัย · ธุดงค์นำสังคายนา

• ขวา อัครสาวกเบื้องขวา = พระสารีบุตร = ปัญญา
• ซ้าย อัครสาวกเบื้องซ้าย = พระโมคคัลลานะ = ฤทธิ์
• ✂️ อดีตช่างตัดผม = พระอุบาลี = จำพระวินัย
• 🚶 ธุดงค์ = พระมหากัสสปะ = ประธานสังคายนาครั้งที่ 1

ชาวพุทธตัวอย่าง

• พระเจ้าอโศกมหาราช — อินเดีย · อุปถัมภ์สังคายนาครั้งที่ 3 · ส่งสมณทูต 9 สาย
• พระโสณะ–พระอุตตระ — สมณทูตที่มายังสุวรรณภูมิ (เชื่อว่าคือแถบนครปฐม)
• พระมหาธรรมราชาที่ 1 (ลิไทย) — กษัตริย์สุโขทัย ทรงนิพนธ์ไตรภูมิพระร่วง
• สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส — วางรากฐานการศึกษาของสงฆ์ ทรงนิพนธ์นวโกวาท
• ม.จ.หญิงพูนพิศมัย ดิศกุล — คนไทยคนแรกที่เป็นประธานองค์การพุทธศาสนิกสัมพันธ์แห่งโลก (พ.ส.ล.)
• ศ.สัญญา ธรรมศักดิ์ — อดีตนายกรัฐมนตรี–ประธานองคมนตรี · ประธาน พ.ส.ล. ต่อจาก ม.จ.หญิงพูนพิศมัย

ชาดก ม.1–ม.2 และข้อคิด

• อัมพชาดก — ศิษย์เรียนมนต์เสกมะม่วงจากอาจารย์วรรณะต่ำ แต่อายจึงโกหกว่าเรียนจากพราหมณ์ → มนต์เสื่อม · ข้อคิด: กตัญญูต่อครู ไม่ลบหลู่ครู
• ติตติรชาดก — นกกระทา ลิง ช้าง หาว่าใครอาวุโสที่สุด โดยเทียบกับต้นไทร → นกกระทาอาวุโสสุด · ข้อคิด: เคารพผู้อาวุโส
• มิตตวินทุกชาดก — ลูกเศรษฐีดื้อ ไม่เชื่อแม่ ออกทะเล โลภไม่รู้จักพอ สุดท้ายเจอกงจักรบนหัว · ข้อคิด: เชื่อฟังพ่อแม่ รู้จักพอ

ชาดก ม.2–ม.3 และข้อคิด

• ราโชวาทชาดก — รถของกษัตริย์ 2 องค์สวนกันบนทางแคบ เทียบคุณธรรม → ฝ่ายที่ชนะความโกรธด้วยความไม่โกรธได้ไปก่อน · ข้อคิด: ผู้นำต้องมีธรรม
• นันทิวิสาลชาดก — พราหมณ์พูดคำหยาบกับโค → โคไม่ยอมลากเกวียน แพ้พนัน · พูดไพเราะ → ชนะ · ข้อคิด: พูดดีมีประโยชน์
• สุวัณณหังสชาดก — หงส์ทองให้ขนทองทีละขน แต่ภรรยาโลภถอนขนหมด ขนกลายเป็นขนธรรมดา · ข้อคิด: โลภมากลาภหาย

เทคนิคจำ ชาดก 6 เรื่อง

💡 มะม่วงครู · นกกระทาผู้ใหญ่ · มิตตวินทุกดื้อ · ราโชวาทผู้นำ · นันทิวิสาลคำพูด · หงส์ทองโลภ

• 🥭🐦 อัมพะ = กตัญญูครู · ติตติระ = เคารพผู้อาวุโส
• 🌀🛞 มิตตวินทุกะ = เชื่อฟังพ่อแม่ รู้จักพอ · ราโชวาท = ผู้นำมีธรรม
• 🐂🦢 นันทิวิสาล = พูดดี · สุวัณณหังสะ = โลภมากลาภหาย

สรุปก่อนสอบ EP01

• ยี่สิบเก้าบวช สามสิบห้ารู้ แปดสิบลา · ตรัสรู้ = อาสวักขยญาณ
• สังเวชนียสถาน ลุ–พุท–สา–กุ = เกิด–รู้–สอน–ลา
• วิสาขะ 6 · อาสาฬหะ 8 · มาฆะ 3 · อัฐมี แรม 8 ค่ำ เดือน 6
• ขวาปัญญา ซ้ายฤทธิ์ · พุทธลีลา แจ่ม–จูง–หาญ–ร่าเริง
• ชาดก: มะม่วงครู · นกกระทาผู้ใหญ่ · มิตตวินทุกดื้อ · ราโชวาทผู้นำ · นันทิวิสาลคำพูด · หงส์ทองโลภ

📝 แบบฝึกหัดท้ายบท 30 ข้อ แนวข้อสอบสนามจริง พร้อมเฉลยละเอียด อยู่ในบทเรียนนี้

เข้าคอร์สติวเนื้อหาอื่น ๆ ได้ที่ exammvp.com