EP.04 ระบบย่อยอาหาร และระบบหายใจ

ความยาวคลิป: 12 นาที 17 วินาที

สรุป

• การย่อย 2 แบบ: เชิงกล (ฟันบดเคี้ยว กระเพาะบีบตัว น้ำดีตีไขมัน — ไม่เกิดสารใหม่) · เชิงเคมี (เอนไซม์เปลี่ยนโมเลกุลใหญ่เป็นโมเลกุลเล็ก)
• เส้นทางอาหาร: ปาก (อะไมเลสย่อยแป้ง → มอลโทส) → หลอดอาหาร (เพอริสตัลซิส ไม่มีการย่อย) → กระเพาะ (HCl pH ≈ 2 + เพปซินย่อยโปรตีน) → ลำไส้เล็ก (ย่อยครบ + ดูดซึม) → ลำไส้ใหญ่ (ดูดน้ำ แร่ธาตุ แบคทีเรียสร้างวิตามิน K)
• คาถา: แป้ง → ปาก · โปรตีน → กระเพาะ · ไขมัน → ลำไส้เล็ก · ย่อยเสร็จที่ลำไส้เล็ก
• ผลผลิตสุดท้าย: คาร์โบไฮเดรต → มอโนแซ็กคาไรด์ (กลูโคส) · โปรตีน → กรดอะมิโน · ไขมัน → กรดไขมัน + กลีเซอรอล
• น้ำดี: สร้างที่ตับ เก็บที่ถุงน้ำดี ไม่ใช่เอนไซม์ ตีไขมันให้เป็นหยดเล็ก · ตับอ่อน ส่งเอนไซม์ย่อยทุกชนิด + โซเดียมไฮโดรเจนคาร์บอเนต
• วิลไล/ไมโครวิลไล: เพิ่มพื้นที่ดูดซึม · หลอดเลือดฝอยรับกลูโคส กรดอะมิโน · หลอดน้ำเหลืองรับกรดไขมัน กลีเซอรอล
• ทดสอบอาหาร: ไอโอดีน–แป้ง–น้ำเงินเข้ม · เบเนดิกต์ (ต้ม)–น้ำตาลรีดิวซ์–ตะกอนแดงอิฐ · ไบยูเร็ต–โปรตีน–ม่วง · ไขมัน–กระดาษโปร่งแสง · ซูโครสไม่ใช่น้ำตาลรีดิวซ์
• ทางเดินหายใจ: จมูก → คอหอย → กล่องเสียง → หลอดลม (กระดูกอ่อนรูปตัว C) → หลอดลมใหญ่ → หลอดลมฝอย → ถุงลม (แลกเปลี่ยนแก๊สโดยการแพร่)
• กลไก: หายใจเข้า = กะบังลมหดตัวเลื่อนลง ซี่โครงยกขึ้น ปริมาตรช่องอก ↑ ความดันในปอด ↓ อากาศเข้า · หายใจออกตรงข้าม
• ควบคุมการหายใจ: เมดัลลาออบลองกาตา ไวต่อ CO₂ ในเลือด · อากาศหายใจออก O₂ ≈ 16% CO₂ ≈ 4% N₂ เท่าเดิม · CO จับฮีโมโกลบินแน่นกว่า O₂