EP.07 พันธุกรรม: ลักษณะทางพันธุกรรม ยีน โครโมโซม และการถ่ายทอด

⏱️ ความยาว: 14:32 นาที

ลักษณะทางพันธุกรรม · การแปรผัน · DNA ยีน โครโมโซม · 46 แท่ง XX/XY · ลักษณะเด่น–ด้อย · ตารางพันเนตต์ 3:1 · โรคทางพันธุกรรม · เทคโนโลยีชีวภาพ พร้อมสูตรจำและข้อสอบแนวจริง

หัวข้อในตอนนี้

• ลักษณะทางพันธุกรรม vs ลักษณะที่เกิดจากสิ่งแวดล้อม · การแปรผันต่อเนื่อง/ไม่ต่อเนื่อง
• DNA ยีน โครโมโซม · จำนวนโครโมโซมของคน · การกำหนดเพศ XX / XY
• ลักษณะเด่น–ลักษณะด้อย ตามแนวคิดของเมนเดล · จีโนไทป์ ฟีโนไทป์ พันธุ์แท้ พันธุ์ทาง
• ตารางพันเนตต์ และอัตราส่วน 3 : 1, 1 : 1
• โรคทางพันธุกรรม ธาลัสซีเมีย ตาบอดสี ดาวน์ซินโดรม · เทคโนโลยีชีวภาพ GMOs โคลนนิ่ง
• ข้อสอบแนวจริงในคลิป 6 ข้อ พร้อมเฉลย

สรุปเนื้อหา

ลักษณะทางพันธุกรรมและการแปรผัน

• ลักษณะทางพันธุกรรม = ถ่ายทอดจากพ่อแม่สู่ลูกทางยีน: ลักยิ้ม ห่อลิ้น ติ่งหู หมู่เลือด สีตา
• ไม่ใช่: แผลเป็น ผิวคล้ำจากแดด กล้ามเนื้อจากการฝึก ภาษาที่พูด (เกิดจากสิ่งแวดล้อม)
• แปรผันต่อเนื่อง (ความสูง น้ำหนัก สีผิว) · แปรผันไม่ต่อเนื่อง (หมู่เลือด ห่อลิ้น ลักยิ้ม)

💡 ติดตัวมาจากยีน = พันธุกรรม · ได้มาทีหลัง = ไม่ใช่

ยีน DNA โครโมโซม และเพศ

• ยีน ⊂ DNA ⊂ โครโมโซม ⊂ นิวเคลียส ⊂ เซลล์
• เซลล์ร่างกายคน 46 แท่ง (23 คู่) = 22 คู่ + โครโมโซมเพศ 1 คู่ · ไข่/อสุจิ 23 แท่ง
• หญิง XX (ไข่มี X) · ชาย XY (อสุจิมี X หรือ Y) · เพศลูกขึ้นกับอสุจิของพ่อ · โอกาสชาย : หญิง = 1 : 1 ทุกครั้ง

💡 เซลล์สืบพันธุ์มีโครโมโซมครึ่งหนึ่ง 23 + 23 = 46

ลักษณะเด่น ลักษณะด้อย และตารางพันเนตต์

• เมนเดล (บิดาแห่งพันธุศาสตร์) ทดลองกับถั่วลันเตา · ยีนมาเป็นคู่ ได้จากพ่อ 1 แม่ 1
• อักษรตัวใหญ่ = เด่น · ตัวเล็ก = ด้อย · TT, tt = พันธุ์แท้ · Tt = พันธุ์ทาง
• ด้อยแสดงออกเมื่อมียีนด้อย ทั้งคู่ เท่านั้น
• Tt × Tt → จีโนไทป์ 1 : 2 : 1 · ฟีโนไทป์ 3 : 1 · Tt × tt → 1 : 1 · TT × tt → Tt ทั้งหมด
• ทดสอบว่าต้นเด่นเป็น TT หรือ Tt → ผสมกับต้นด้อย (tt)

💡 มีตัวใหญ่ 1 ตัว = แสดงเด่น · ทาง × ทาง = 3 : 1

โรคทางพันธุกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพ

• ธาลัสซีเมีย: ยีนด้อยบนโครโมโซมร่างกาย เม็ดเลือดแดงแตกง่าย ซีด · พ่อแม่พาหะมีลูกเป็นโรคได้
• ตาบอดสี / ฮีโมฟีเลีย: ยีนด้อยบนโครโมโซม X พบในชายมากกว่า
• ดาวน์ซินโดรม: โครโมโซมคู่ที่ 21 เกิน 1 แท่ง รวม 47 แท่ง
• ป้องกัน: ตรวจเลือดคัดกรองพาหะก่อนมีบุตร
• GMOs = ตัดต่อยีน (มะละกอต้านไวรัส) · โคลนนิ่ง = ยีนเหมือนต้นแบบ (แกะดอลลี่) · เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ · ตรวจ DNA

💡 ธาลัส–ร่างกาย · ตาบอดสี–X ชายเป็นมาก · ดาวน์–21 เกิน · GMO ใส่ยีน · โคลนก๊อปยีน