EP.06 คำสมาส และคำสมาสแบบสนธิ (ลักษณะคำสมาส · สมาส vs ประสม · สระ–พยัญชนะ–นิคหิตสนธิ) | ภาษาไทย ติวสอบเข้า ม.4 & สาธิต

ความยาว: 8:54

เรียนจบตอนนี้ นักเรียนจะแยกคำสมาส คำสมาสแบบสนธิ และคำประสมออกจากกันได้ในไม่กี่วินาที พร้อมแยกคำสนธิกลับเป็นคำเดิมได้ถูกต้อง

สิ่งที่จะได้เรียนในตอนนี้

• ความหมายของคำสมาส และกฎ “บาลีสันสกฤตทุกส่วน”
• ลักษณะคำสมาส 4 ข้อ: บาลีล้วน · แปลหลังไปหน้า · อ่านเชื่อมเสียง · ตัดการันต์และวิสรรชนีย์
• จุดหลอกที่แยกคำสมาสออกจากคำประสม
• สนธิ 3 แบบ: สระสนธิ · พยัญชนะสนธิ · นิคหิตสนธิ
• เทคนิค “ต่อตรง = สมาส · ต่อแล้วเปลี่ยน = สนธิ”

สรุปเนื้อหาสำคัญ

คำสมาส

• คือการนำคำ บาลี / สันสกฤต ตั้งแต่ 2 คำขึ้นไปมารวมเป็นคำเดียว: วิทยา + ศาสตร์ → วิทยาศาสตร์ · ราช + การ → ราชการ · อุบัติ + เหตุ → อุบัติเหตุ
• ต้องเป็นบาลีสันสกฤต ทุกส่วน ถ้ามีคำไทยหรือภาษาอื่นปน = คำประสม

ลักษณะของคำสมาส 4 ข้อ

• เป็นคำบาลีสันสกฤตล้วน
• คำหลักอยู่หลัง จึงแปลจากหลังไปหน้า: วิทยาศาสตร์ = ศาสตร์แห่งความรู้ · คณบดี = หัวหน้าของคณะ
• มักอ่านออกเสียงสระท้ายคำหน้าเชื่อม (อะ / อิ / อุ): ราชการ = ราด-ชะ-กาน · ประวัติศาสตร์ = ประ-หวัด-ติ-สาด · บางคำไม่อ่านเชื่อม เช่น ชลบุรี = ชน-บุ-รี
• คำหน้าไม่มีการันต์และวิสรรชนีย์: แพทย์ + ศาสตร์ → แพทยศาสตร์ · ธุระ + กิจ → ธุรกิจ · วัฒนะ + ธรรม → วัฒนธรรม

สมาส หรือ ประสม

คำสมาสแบบสนธิ (เชื่อมเสียงตรงรอยต่อ)

• นิคหิตสนธิ: นิคหิตเปลี่ยนเป็นพยัญชนะท้ายวรรคของพยัญชนะต้นคำหลัง (ง ญ ณ น ม) ถ้าคำหลังขึ้นต้นด้วยสระ นิคหิตเปลี่ยนเป็น ม

เทคนิคจำ

• "บาลีล้วน · แปลกลับหลัง · อ่านเชื่อมเสียง · ตัด ์ ตัด ะ" — 4 ลักษณะของคำสมาส
• "มีคำไทยปน = ประสมทันที" — เช็กทีละส่วนว่ามีคำไทยหรือภาษาอื่นหรือไม่
• "ต่อตรง = สมาส · ต่อแล้วเปลี่ยน = สนธิ" — แยกแล้วได้คำเดิมตรง ๆ คือสมาส ถ้าต้องเติม อ หรือเปลี่ยนสระกลับก่อน คือสนธิ