บทเรียนนี้สำหรับผู้ลงทะเบียนคอร์ส
ปลดล็อกคลิป ข้อสอบ และเอกสารทั้งหมดของคอร์สนี้
เข้าสู่ระบบเพื่อซื้อคอร์ส
ติวเข้มสอบเข้า ม.4 & สาธิต ภาษาไทย ครบ 16 ตอน (หลักภาษา วรรณคดี การอ่าน)
EP.13 ฉันทลักษณ์ร้อยกรอง (กลอนสุภาพ · กาพย์ยานี ฉบัง สุรางคนางค์ · โคลงสี่สุภาพ · ฉันท์และร่าย) | ภาษาไทย ติวสอบเข้า ม.4 & สาธิต
บทที่ 13/16
10 นาที 0 วิว
0 ผู้เรียน
ข้อสอบล็อกอยู่
ปลดล็อกคอร์สเพื่อทำข้อสอบท้ายคลิปและเก็บ เหรียญ MVP
ยังไม่มีเอกสารสำหรับบทนี้
ความยาว: 9:57
เข้าใจกฎการแต่งร้อยกรองทุกชนิดที่ออกสอบ ทั้งจำนวนคำ จำนวนวรรค ตำแหน่งสัมผัส และเอก–โท จนหาคำสัมผัสและจับผิดฉันทลักษณ์ได้แม่นยำ
สิ่งที่จะได้เรียนในตอนนี้
- ศัพท์พื้นฐาน คำ วรรค บาท บท และการนับ “คำ” เป็นพยางค์
- กลอนสุภาพ: ชื่อวรรค สัมผัสบังคับ และเสียงวรรณยุกต์ท้ายวรรคที่นิยม
- กาพย์ยานี 11 · กาพย์ฉบัง 16 · กาพย์สุรางคนางค์ 28
- โคลงสี่สุภาพ: แผนผัง เอก 7 โท 4 สัมผัส และคำสร้อย
- ฉันท์ (บังคับครุ–ลหุ) และร่ายสุภาพ (จบด้วยโคลงสองสุภาพ)
สรุปเนื้อหาสำคัญ
ศัพท์ที่ต้องรู้
- คำ = 1 พยางค์ (สบาย = 2 คำ, มหาวิทยาลัย = 6 คำ) · วรรค = กลุ่มคำ 1 ช่วง · บาท = 2 วรรค · บท = หน่วยครบ 1 ชุด
- สัมผัสสระ = สระเสียงเดียวกัน + ตัวสะกดมาตราเดียวกัน (เรียน–เพียร ✓ · รัก–ราก ✗ สระสั้นยาวต่างกัน · ทาง–ทาน ✗ ต่างมาตรา)
- สัมผัสนอก = สัมผัสบังคับระหว่างวรรค · สัมผัสใน = สัมผัสภายในวรรค ไม่บังคับ แต่ช่วยให้ไพเราะ
กลอนสุภาพ (กลอนแปด)
- 1 บท = 2 บาท = 4 วรรค: สดับ · รับ · รอง · ส่ง · วรรคละ 8 คำ (อนุโลม 7–9)
- สัมผัสบังคับ: ท้ายสดับ → คำที่ 3 วรรครับ · ท้ายรับ → ท้ายรอง · ท้ายรอง → คำที่ 3 วรรคส่ง · ท้ายบท → ท้ายวรรครับของบทถัดไป
| วรรค | เสียงท้ายวรรคที่นิยม |
|---|---|
| สดับ | ได้ทุกเสียง (นิยมไม่ใช้สามัญ) |
| รับ | จัตวา |
| รอง | สามัญ |
| ส่ง | สามัญ |
กาพย์
| ชนิด | โครงสร้าง 1 บท | สัมผัสบังคับ |
|---|---|---|
| ยานี 11 | 2 บาท 4 วรรค · 5–6 / 5–6 (บาทละ 11 · บทละ 22 คำ) | ท้ายวรรค 1 → คำที่ 3 วรรค 2 · ท้ายวรรค 2 → ท้ายวรรค 3 · ท้ายบท → ท้ายวรรค 2 บทถัดไป |
| ฉบัง 16 | 3 วรรค · 6–4–6 = 16 คำ | ท้ายวรรค 1 → ท้ายวรรค 2 · ท้ายบท → ท้ายวรรค 1 บทถัดไป |
| สุรางคนางค์ 28 | 7 วรรค วรรคละ 4 คำ = 28 คำ | มีสัมผัสบังคับเช่นกัน (ตอนนี้เน้นจำนวนวรรคและจำนวนคำ) |
โคลงสี่สุภาพ
- 1 บท = 4 บาท · บาทละ 2 วรรค (5 + 2) บาทสุดท้าย (5 + 4) · รวม 30 คำ · บังคับ เอก 7 โท 4 · คำสร้อยเติมได้ท้าย บาท 1 และบาท 3
| บาท | วรรคหน้า (5 คำ) | วรรคหลัง |
|---|---|---|
| 1 | คำที่ 4 เอก · คำที่ 5 โท | 2 คำ (+ สร้อย) |
| 2 | คำที่ 2 เอก · คำที่ 5 รับสัมผัส | เอก โท |
| 3 | คำที่ 3 เอก · คำที่ 5 รับสัมผัส | คำที่ 2 เอก (+ สร้อย) |
| 4 | คำที่ 2 เอก · คำที่ 5 โท (รับสัมผัส) | เอก โท + 2 คำ |
- สัมผัส: ท้ายบาท 1 → คำที่ 5 บาท 2 และบาท 3 · ท้ายบาท 2 → คำที่ 5 บาท 4
- คำเอก/คำโท นับตาม “รูป” วรรณยุกต์ (ค่า = คำเอก แม้ออกเสียงโท) · คำตายใช้แทนคำเอกได้
- ตัวอย่างดัง: “เสียงลือเสียงเล่าอ้าง อันใด พี่เอย …” (ลิลิตพระลอ)
ฉันท์ และร่าย
- ฉันท์ บังคับ ครุ–ลหุ เช่น อินทรวิเชียรฉันท์ 11 บาทละ 11 คำ (5 + 6) จำนวนคำเท่ายานี แต่ต่างกันที่บังคับครุลหุ
- ร่ายสุภาพ วรรคละ 5 คำ ไม่จำกัดจำนวนวรรค ส่งสัมผัสจากท้ายวรรคไปคำต้น ๆ ของวรรคถัดไป และ จบด้วยโคลงสองสุภาพ
เทคนิคจำ
- “รับจัตวา · รองส่งสามัญ” — เสียงท้ายวรรคกลอนสุภาพที่นิยม
- “ยานี 5–6 · ฉบัง 6–4–6 · สุรางค์ 4 × 7” — จำนวนคำของกาพย์สามชนิด
- “ฉันท์ครุลหุ · โคลงเอกโท · ร่ายยาวไม่จำกัด” — ลักษณะบังคับเด่นของแต่ละชนิด
- “สร้อยหนึ่ง–สาม” — คำสร้อยโคลงสี่สุภาพอยู่ท้ายบาท 1 และ 3
ดูรายละเอียดคอร์ส
