ชุดที่ 5 ทฤษฎีพัฒนาการและการเรียนรู้อื่น ๆ (Gesell, Bruner, Kohlberg, Maslow, Bronfenbrenner, Gardner, Bandura ฯลฯ)
✍️ ฝึกทำ เห็นผลทันทีเมื่อส่ง
ชุดนี้สำหรับผู้ที่มีสิทธิ์ชุดข้อสอบนี้
ซื้อชุดตะลุยข้อสอบ หรือคอร์สติวที่รวมชุดนี้ไว้ เพื่อทำได้ไม่จำกัด
รายละเอียดชุดนี้
สรุปทฤษฎีพัฒนาการและการเรียนรู้กลุ่มสำคัญ (นอกเหนือจาก Piaget–Vygotsky–Erikson–Freud) พร้อมการนำไปใช้ในห้องเรียนอนุบาล
ซีรีส์ตะลุยข้อสอบครูผู้ช่วย เอกปฐมวัย 2569 • exammvp.com
กลุ่มพฤติกรรมนิยม (Behaviorism)
- Pavlov – การวางเงื่อนไขแบบคลาสสิก จับคู่สิ่งเร้าที่เป็นกลางกับสิ่งเร้าที่ไม่ต้องวางเงื่อนไข จนสิ่งเร้าเดิมกระตุ้นการตอบสนองได้เอง ใช้อธิบายอารมณ์และปฏิกิริยาอัตโนมัติ เช่น ความกลัว
- คำสำคัญ: การแผ่ขยาย (กลัวสิ่งที่คล้ายกัน) / การจำแนก (ตอบสนองเฉพาะสิ่งเร้าเดิม) / การลดภาวะ (ไม่จับคู่แล้วการตอบสนองลดลง) / การฟื้นคืนสภาพเดิม (เว้นระยะแล้วกลับมาเล็กน้อย)
- Thorndike – ทฤษฎีการเชื่อมโยง (Connectionism) เรียนรู้แบบลองผิดลองถูก (แมวในกล่องปัญหา) กฎ 3 ข้อ: ความพร้อม การฝึกหัด ผล
- Skinner – การวางเงื่อนไขแบบการกระทำ พฤติกรรมถูกกำหนดด้วยผลที่ตามมา; การปั้นแต่งพฤติกรรม (Shaping) เสริมแรงพฤติกรรมที่ใกล้เป้าหมายทีละขั้น
| ให้/เพิ่มสิ่งเร้า | นำสิ่งเร้าออก | |
|---|---|---|
| เพิ่มพฤติกรรม | เสริมแรงบวก (ชม ให้สติกเกอร์) | เสริมแรงลบ (ยกเว้นงานที่เด็กไม่ชอบ) |
| ลดพฤติกรรม | ลงโทษทางบวก (ดุ เพิ่มงาน) | ลงโทษทางลบ (งดสิทธิ์ time-out) |
- ตารางการเสริมแรง: ทุกครั้ง สร้างพฤติกรรมใหม่ได้เร็ว → เป็นครั้งคราวแบบไม่แน่นอน ทำให้คงทน ลดลงยาก
- เพิกเฉยพฤติกรรมเรียกร้องความสนใจ: ช่วงแรกอาจรุนแรงขึ้นชั่วคราว (extinction burst) ต้องทำสม่ำเสมอ
ทฤษฎีอื่นที่ออกบ่อย
| นักทฤษฎี | แนวคิดหลัก | คำสำคัญที่ออกสอบ |
|---|---|---|
| Gesell | วุฒิภาวะเป็นตัวกำหนดหลัก | ความพร้อม, บรรทัดฐานพัฒนาการ (การเคลื่อนไหว การปรับตัว ภาษา บุคคล-สังคม), ศึกษาฝาแฝดปีนบันได |
| Bruner | เรียนรู้ 3 ขั้น | Enactive → Iconic → Symbolic, การค้นพบ, หลักสูตรแบบเกลียว, scaffolding (Wood, Bruner & Ross 1976) |
| Kohlberg | จริยธรรม 3 ระดับ 6 ขั้น | ก่อนกฎเกณฑ์ (ขั้น 1 หลบหลีกการลงโทษ / ขั้น 2 แสวงหารางวัล-แลกเปลี่ยน) = เด็กปฐมวัย; ตามกฎเกณฑ์ (3–4); เหนือกฎเกณฑ์ (5–6); ตัดสินจาก เหตุผล ไม่ใช่คำตอบ |
| Maslow | ลำดับความต้องการ 5 ขั้น | ร่างกาย → ปลอดภัย → รักและเป็นส่วนหนึ่ง → ยกย่องนับถือ → พัฒนาศักยภาพสูงสุดของตน |
| Bronfenbrenner | ระบบนิเวศ | Micro (บ้าน ห้องเรียน) → Meso (บ้าน-โรงเรียนเชื่อมกัน) → Exo (ที่ทำงานพ่อแม่) → Macro (วัฒนธรรม ค่านิยม) + Chrono (เวลา/เหตุการณ์เปลี่ยนผ่าน) |
| Gardner | พหุปัญญา 8 ด้าน | ภาษา ตรรกะ-คณิต มิติสัมพันธ์ ร่างกาย-การเคลื่อนไหว ดนตรี มนุษยสัมพันธ์ เข้าใจตนเอง + ธรรมชาติวิทยา (เพิ่มภายหลัง) |
| Bandura | เรียนรู้โดยการสังเกต | ตุ๊กตาโบโบ้; ใส่ใจ → เก็บจำ → แสดงพฤติกรรม → จูงใจ; เสริมแรงทางอ้อม; Self-efficacy |
| Bowlby / Ainsworth | ความผูกพัน | สถานการณ์แปลก: มั่นคง / หลีกเลี่ยง / ต่อต้าน (+ สับสนไร้แบบแผน); ฐานที่มั่นคง |
| Havighurst | งานพัฒนาการตามวัย | 0–6 ปี: เดิน กินอาหารแข็ง พูด ควบคุมการขับถ่าย รู้ความแตกต่างทางเพศ เตรียมพร้อมการอ่าน แยกถูกผิด (ทักษะพื้นฐานอ่าน-เขียน-คิดคำนวณ = 6–12 ปี) |
จุดที่ออกสอบบ่อย / กับดัก
- เสริมแรงลบ ≠ ลงโทษ การเสริมแรงทุกชนิด เพิ่ม พฤติกรรม ส่วน time-out คือการลงโทษทางลบ
- ความพร้อม ของ Gesell = วุฒิภาวะทางร่างกาย; ของ Thorndike = ความพร้อมทางกาย-ใจก่อนเรียน
- Interpersonal (เข้าใจผู้อื่น) ≠ Intrapersonal (เข้าใจตนเอง)
- Exosystem = เด็กไม่ได้อยู่ในระบบนั้นแต่ได้รับผล; Mesosystem = ความเชื่อมโยงระหว่างระบบจุลภาค
- เห็นเพื่อนได้รับคำชมแล้วทำตาม = เสริมแรงทางอ้อม (Bandura) ไม่ใช่การแผ่ขยาย (Pavlov)
- Self-efficacy สร้างได้มากที่สุดจาก ประสบการณ์ความสำเร็จด้วยตนเอง
- คำว่า scaffolding ไม่ใช่ศัพท์ที่ Vygotsky ใช้เอง แต่ถูกเชื่อมกับ ZPD ภายหลัง
- เด็กร้องไห้วันแรก: บอกลาสั้น อบอุ่น บอกเวลากลับมารับ — ไม่แอบหนี