ตอนที่ 1 หลักการ ปรัชญา ขอบข่าย ประวัติ บทบาท และจรรยาบรรณของการแนะแนว
✍️ ฝึกทำ เห็นผลทันทีเมื่อส่ง
ชุดนี้สำหรับผู้ที่มีสิทธิ์ชุดข้อสอบนี้
ซื้อชุดตะลุยข้อสอบ หรือคอร์สติวที่รวมชุดนี้ไว้ เพื่อทำได้ไม่จำกัด
รายละเอียดชุดนี้
ชุดนี้ครอบคลุมความหมายและจุดมุ่งหมายของการแนะแนว ความแตกต่างจากการให้คำปรึกษา จิตบำบัด การให้คำแนะนำ และการสอน หลักการและปรัชญาการแนะแนว ขอบข่าย 3 ด้าน ประวัติการแนะแนวในต่างประเทศ บทบาทและคุณลักษณะของครูแนะแนว จรรยาบรรณการให้คำปรึกษา และแนวคิดโปรแกรมแนะแนวแบบครอบคลุม (Gysbers และ ASCA National Model)
ซีรีส์ตะลุยข้อสอบครูผู้ช่วย เอกแนะแนว 2569 • exammvp.com
สรุปก่อนทำข้อสอบ
แยกคำที่ออกสอบบ่อย
| คำ | สาระสำคัญ | ใครเป็นผู้ตัดสินใจ |
|---|---|---|
| การแนะแนว (Guidance) | กระบวนการช่วยให้รู้จักตนเองและสิ่งแวดล้อม เพื่อตัดสินใจ แก้ปัญหา และพัฒนาตนเต็มศักยภาพ เป็นงานกว้างที่มีหลายบริการ | ผู้รับบริการ |
| การให้คำปรึกษา (Counseling) | กระบวนการช่วยเหลือผ่านสัมพันธภาพเชิงวิชาชีพ เป็น "หัวใจ" ของการแนะแนว ใช้กับบุคคลปกติที่มีปัญหาการปรับตัว | ผู้รับคำปรึกษา |
| จิตบำบัด (Psychotherapy) | บำบัดความผิดปกติทางจิตที่ลึกและซับซ้อน ใช้เวลานาน โดยผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง | ร่วมกับผู้บำบัด |
| การให้คำแนะนำ (Advice) | ผู้ช่วยเหลือบอกทางออกสำเร็จรูป | ผู้ให้คำแนะนำ |
| การสอน (Teaching) | ถ่ายทอดความรู้และทักษะตามเนื้อหา มีคำตอบถูกผิด | ครูกำหนดผลการเรียนรู้ |
หลักการและปรัชญาการแนะแนว
- บุคคลมีความแตกต่างกัน จึงต้องเลือกวิธีช่วยเหลือให้เหมาะกับแต่ละคน
- มนุษย์ทุกคนมีศักดิ์ศรีและคุณค่า ยอมรับตัวบุคคล แต่ไม่จำเป็นต้องยอมรับพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม
- ช่วยให้เขาช่วยตนเอง ปลายทางคือการนำตนเองได้ (self-direction)
- เน้นการป้องกันและส่งเสริมพัฒนาการมากกว่าการแก้ไข
- เป็นกระบวนการต่อเนื่องตามพัฒนาการ ไม่ใช่การจัดเฉพาะช่วงที่ต้องตัดสินใจ
- เป็นบริการสำหรับนักเรียนทุกคน ไม่ใช่เฉพาะ "เด็กมีปัญหา"
- อาศัยความร่วมมือของผู้บริหาร ครูทุกคน ผู้ปกครอง นักเรียน และชุมชน
- มองนักเรียนแบบองค์รวม (การเรียน ร่างกาย อารมณ์ สังคม ครอบครัว)
ขอบข่าย 3 ด้าน (เทียบ ASCA Student Standards 2021)
| ตำราไทย | ASCA domain | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| การศึกษา | Academic | เลือกแผนการเรียน ทักษะการเรียน การวางแผนศึกษาต่อ |
| อาชีพ | Career | รู้จักโลกของงาน ประวัติย่อ สัมภาษณ์งาน เจตคติต่ออาชีพ |
| ส่วนตัวและสังคม | Social/Emotional | เข้าใจตนเอง จัดการอารมณ์ สัมพันธภาพกับเพื่อนและครอบครัว |
จำแนกด้านจาก "สาเหตุและจุดเน้นของการช่วยเหลือ" ไม่ใช่จากบริบทของเหตุการณ์
เส้นเวลาประวัติการแนะแนว (สหรัฐอเมริกา)
| ปี ค.ศ. | เหตุการณ์ |
|---|---|
| 1907 | Jesse B. Davis จัดการแนะแนวอาชีพและจริยธรรมอย่างเป็นระบบในโรงเรียนรัฐ เมือง Grand Rapids |
| 1908 | Frank Parsons ตั้ง Vocation Bureau ที่บอสตัน (บิดาแห่งการแนะแนวอาชีพ) / Clifford Beers เขียน A Mind That Found Itself เกิดขบวนการสุขภาพจิต |
| 1909 | หนังสือ Choosing a Vocation ของ Parsons ตีพิมพ์หลังเขาเสียชีวิต |
| 1914 | Truman Kelly ใช้คำ educational guidance |
| 1917 | Army Alpha (ใช้ภาษา) และ Army Beta (ไม่ใช้ภาษา) แบบทดสอบกลุ่มในสงครามโลกครั้งที่ 1 |
| 1942 | Carl Rogers เขียน Counseling and Psychotherapy เสนอแนวไม่นำทาง |
| 1958 | NDEA หลัง Sputnik ให้ทุนการทดสอบและการฝึกอบรมผู้ให้คำปรึกษาในโรงเรียน |
บทบาทครูแนะแนวในโรงเรียน สพฐ.
- ครูที่ปรึกษาเป็นบุคลากรหลักในการดูแลนักเรียน ส่วนครูแนะแนวสนับสนุนด้านเทคนิคและเครื่องมือ รับช่วงกรณีที่ซับซ้อน ประสานเครือข่าย และส่งต่อผู้เชี่ยวชาญภายนอก
- นักจิตวิทยาโรงเรียน (เช่น นักจิตวิทยาประจำ สพท.) รับกรณีที่ต้องได้รับการประเมินและช่วยเหลือทางจิตวิทยาเฉพาะทาง
- บทบาทผู้ลงโทษ เช่น การตรวจค้นและการตัดคะแนน ขัดกับสัมพันธภาพไว้วางใจในการปรึกษา
- บทบาทผู้ประสานงานทีม ผู้พิทักษ์สิทธิ (advocate) และความตระหนักทางวัฒนธรรม
จรรยาบรรณที่ต้องแม่น
- หลักพื้นฐาน 6 ประการตาม ACA Code of Ethics (2014): autonomy, nonmaleficence, beneficence, justice, fidelity (รักษาคำมั่น), veracity (พูดความจริง)
- ความลับมีข้อยกเว้น: อันตรายร้ายแรงที่คาดการณ์ได้ต่อตนเองหรือผู้อื่น การถูกทารุณกรรม และข้อกำหนดของกฎหมายหรือคำสั่งศาล ต้องแจ้งข้อจำกัดนี้แก่นักเรียนตั้งแต่ต้น ด้วยภาษาที่เหมาะกับวัย
- ผู้เยาว์: ความยินยอมของผู้ปกครองควบคู่กับความสมัครใจ (assent) ของเด็ก และต้องรักษาสมดุลระหว่างความลับของนักเรียนกับสิทธิของผู้ปกครอง
- เปิดเผยข้อมูลแก่เพื่อนร่วมงานเฉพาะเท่าที่จำเป็นต่อการช่วยเหลือ (need to know)
- ความสัมพันธ์ซ้อน (dual relationship) ให้หลีกเลี่ยงหรือส่งต่อ แต่ไม่ทอดทิ้งนักเรียน
- ทำงานภายในขอบเขตความสามารถ ส่งต่อแล้วต้องติดตามผล
- ไม่นำค่านิยมของตนไปตัดสินหรือชี้นำนักเรียน
- PDPA 2562 (บังคับใช้เต็มรูปแบบ 1 มิ.ย. 2565): ข้อมูลสุขภาพจิตเป็นข้อมูลอ่อนไหว ต้องบันทึกเท่าที่จำเป็นและจำกัดการเข้าถึง
- ดูแลตนเองและขอรับการนิเทศเมื่อเริ่มหมดไฟ
โปรแกรมแนะแนวแบบครอบคลุม
- Gysbers: หลักสูตรแนะแนว / การวางแผนรายบุคคลของนักเรียน / บริการตอบสนองความต้องการเร่งด่วน / การสนับสนุนระบบ
- ASCA National Model ฉบับที่ 1–3: Foundation–Management–Delivery–Accountability ฉบับที่ 4 (2019): Define–Manage–Deliver–Assess
- บริการทางตรง = instruction, appraisal and advisement, counseling / บริการทางอ้อม = consultation, collaboration, referrals (รวมกันอย่างน้อยร้อยละ 80 ของเวลา)
กับดักที่ออกสอบบ่อย
- Parsons ตั้ง Vocation Bureau ปี 1908 ส่วนหนังสือ Choosing a Vocation ออกปี 1909 หลังเสียชีวิต อย่าสลับปี
- Davis คือผู้นำการแนะแนวเข้าสู่โรงเรียน (1907) ส่วน Parsons ทำงานแนะแนวอาชีพในชุมชน
- Empathy ไม่ใช่ sympathy และการยอมรับบุคคลไม่ได้หมายถึงการเห็นด้วยกับพฤติกรรม
- การรักษาความลับไม่ใช่ "บอกหมด" หรือ "ปิดหมด" แต่เป็นการรักษาสมดุลระหว่างนักเรียนกับผู้ปกครอง
- ส่งต่อแล้วไม่ใช่จบ ต้องติดตามผล และการส่งต่อเพราะอคติของครูถือว่าผิดจรรยาบรรณ
- พบนักเรียนรายคนเพื่อวางแผนให้ทุกคน คือ individual student planning ไม่ใช่ responsive services
- Manage ใช้ข้อมูลเพื่อวางแผนล่วงหน้า ส่วน Assess ใช้ข้อมูลเพื่อสรุปผลและรายงาน
