ตอนที่ 4 ทฤษฎีการให้คำปรึกษา 1: จิตวิเคราะห์ Adler Rogers Gestalt อัตถิภาวนิยม TA
✍️ ฝึกทำ เห็นผลทันทีเมื่อส่ง
ชุดนี้สำหรับผู้ที่มีสิทธิ์ชุดข้อสอบนี้
ซื้อชุดตะลุยข้อสอบ หรือคอร์สติวที่รวมชุดนี้ไว้ เพื่อทำได้ไม่จำกัด
รายละเอียดชุดนี้
ชุดนี้ครอบคลุมทฤษฎีจิตวิเคราะห์ของ Freud กลไกการป้องกันตนเอง จิตวิทยาปัจเจกบุคคลของ Adler การปรึกษาแบบยึดบุคคลเป็นศูนย์กลางของ Rogers การปรึกษาแนวเกสตัลท์ แนวอัตถิภาวนิยม (Frankl, May, Yalom) และการวิเคราะห์การติดต่อสัมพันธ์ (TA)
ซีรีส์ตะลุยข้อสอบครูผู้ช่วย เอกแนะแนว 2569 • exammvp.com
สรุปก่อนทำข้อสอบ
จับคู่ทฤษฎีกับแนวคิดหลัก
| ทฤษฎี | ผู้คิดค้น | แนวคิดหลัก | เทคนิคเด่น |
|---|---|---|---|
| จิตวิเคราะห์ | Sigmund Freud | Id–Ego–Superego, จิตไร้สำนึก, พัฒนาการจิตเพศ | free association, การวิเคราะห์ความฝัน, การตีความ, วิเคราะห์ transference และ resistance |
| จิตวิทยาปัจเจกบุคคล | Alfred Adler | ความรู้สึกด้อย, ลีลาชีวิต, ลำดับการเกิด, ความสนใจทางสังคม | early recollections, การให้กำลังใจ, acting as if, spitting in the soup |
| ยึดบุคคลเป็นศูนย์กลาง | Carl Rogers | actualizing tendency, self-concept, incongruence, conditions of worth | ไม่ชี้นำ, เงื่อนไขหลัก 3 ประการ |
| เกสตัลท์ | Fritz Perls | here and now, awareness, unfinished business, top dog/underdog | เก้าอี้ว่าง, I-statement, เกินจริง (exaggeration) |
| อัตถิภาวนิยม | Frankl, May, Yalom | เสรีภาพ–ความรับผิดชอบ, ความหมายของชีวิต, ความวิตกกังวลปกติ | paradoxical intention, dereflection |
| TA | Eric Berne | P–A–C, ปฏิสัมพันธ์, ตำแหน่งชีวิต, การลูบไล้ (strokes), เกม | วิเคราะห์โครงสร้าง วิเคราะห์ปฏิสัมพันธ์ วิเคราะห์เกมและบทชีวิต |
Freud ที่ต้องแม่น
- อิด = หลักแห่งความพอใจ / อีโก้ = หลักแห่งความจริง / ซูเปอร์อีโก้ = หลักศีลธรรม (มโนธรรม + อีโก้อุดมคติ)
- ระดับจิต: จิตสำนึก → จิตก่อนสำนึก (นึกได้เมื่อตั้งใจ) → จิตไร้สำนึก (ส่วนใหญ่ที่สุด)
- พัฒนาการจิตเพศ: ปาก → ทวารหนัก → อวัยวะเพศ (ปมเอดิปุส) → แฝง → สนใจเพศตรงข้าม (genital)
- Transference = ผู้รับการปรึกษา → ผู้ให้คำปรึกษา / Countertransference = ผู้ให้คำปรึกษา → ผู้รับการปรึกษา
- การตีความ: ถูกจังหวะ จากตื้นไปลึก และชี้การต่อต้านก่อนเนื้อหาที่ลึกกว่า
กลไกการป้องกันตนเอง: คู่ที่ต้องแยกให้ออก
| คู่ที่สับสน | วิธีแยก |
|---|---|
| ฉายภาพ vs เปลี่ยนที่ระบายอารมณ์ | ฉายภาพ = ย้าย "เจ้าของ" ความรู้สึกไปให้ผู้อื่น / เปลี่ยนที่ = ย้าย "เป้า" ที่ระบายไปยังผู้ที่ปลอดภัยกว่า |
| ถดถอย vs ติดตรึง | ถดถอย = เคยผ่านแล้วถอยกลับ / ติดตรึง = ค้างอยู่ ไม่เคยผ่านไป |
| ปฏิกิริยาตรงกันข้าม vs ทดเทิด | ตรงกันข้าม = กลับขั้วความรู้สึกแบบเกินพอดี / ทดเทิด = เปลี่ยนแรงขับเป็นผลงานที่สังคมยกย่อง |
| ทดเทิด vs ชดเชย | ทดเทิด = เริ่มจากแรงขับที่สังคมไม่ยอมรับ / ชดเชย = เริ่มจากจุดด้อย |
| ปฏิเสธความจริง vs เก็บกด | ปฏิเสธ = รับรู้แต่ไม่ยอมรับความจริงภายนอก / เก็บกด = ผลักลงจิตไร้สำนึกจนนึกไม่ออก |
| หาเหตุผลเข้าข้างตนเอง | องุ่นเปรี้ยว (ไม่ได้แล้วว่าไม่ดี) และมะนาวหวาน (ได้แล้วว่าดีเกินจริง) |
Adler และ Rogers
- Adler: ความรู้สึกด้อยเป็นเรื่องปกติและเป็นแรงผลักดัน; ความสนใจทางสังคม = เกณฑ์สุขภาพจิต; กระบวนการ 4 ระยะ: สัมพันธภาพ → ประเมิน (กลุ่มดาวครอบครัว ความทรงจำวัยเด็ก) → หยั่งรู้ → ปรับทิศทางใหม่
- ลำดับการเกิด: คนโต = ถูกโค่นบัลลังก์ / คนที่สอง = เหมือนอยู่ในการแข่งขัน / คนกลาง = รู้สึกถูกบีบ / คนเล็ก = ถูกตามใจ
- Rogers: เงื่อนไขหลัก 3 ประการ = ความจริงใจ (congruence) + การยอมรับอย่างไม่มีเงื่อนไข (UPR) + ความเข้าใจแบบร่วมรู้สึก (empathy); 6 เงื่อนไขที่จำเป็นและเพียงพอ (1957); *Client-Centered Therapy* (1951)
- ลำดับชื่อ: non-directive (1940s) → client-centered (1951) → person-centered
เกสตัลท์ อัตถิภาวนิยม และ TA
- เกสตัลท์ถาม "อะไร/อย่างไร" ไม่ถาม "ทำไม"; เป้าหมาย = การตระหนักรู้
- Frankl: ความหมายมาจาก 3 ทาง = เชิงสร้างสรรค์ / เชิงประสบการณ์ / เชิงทัศนคติ (ท่าทีต่อความทุกข์ที่เลี่ยงไม่ได้)
- Yalom ultimate concerns 4 ประการ = ความตาย เสรีภาพ ความโดดเดี่ยว ความไร้ความหมาย
- TA: P (ตำหนิ/เลี้ยงดู) – A – C (ตามธรรมชาติ/ปรับตัว); ปฏิสัมพันธ์ เติมเต็ม (ตอบจากสภาวะที่คาดหวัง) / ขัดแย้ง (เส้นไขว้ การสื่อสารสะดุด) / ซ่อนเร้น (สารสองระดับ)
- การลูบไล้ (strokes): บวก/ลบ × มีเงื่อนไข (ให้กับการทำ) / ไม่มีเงื่อนไข (ให้กับการเป็น)
กับดักที่ออกสอบบ่อย
- Sympathy ไม่ใช่ empathy: "ครูสงสารจัง ครูก็เคยเป็น" คือความเห็นใจ ไม่ใช่ความเข้าใจแบบร่วมรู้สึก
- การยอมรับแบบ "ถ้า…" คือการยอมรับแบบมีเงื่อนไข ขัดกับ UPR ของ Rogers
- การชม ≠ การให้กำลังใจ ของ Adler: ให้กำลังใจคือให้ค่าความพยายามและความก้าวหน้า ไม่ใช่ป้ายว่าเก่ง
- Paradoxical intention ≠ dereflection: ตั้งใจทำสิ่งที่กลัวให้มากขึ้น vs หันความสนใจออกจากตนไปสู่สิ่งที่มีความหมาย
- ความจริงใจ (congruence) ไม่ได้แปลว่าต้องเปิดเผยเรื่องส่วนตัวทุกครั้ง
- จิตละคร (Psychodrama) เป็นของ Moreno ไม่ใช่ Perls แม้ทั้งสองใช้การแสดงบทบาท
- ปฏิสัมพันธ์ประชดประชัน ("ขยันจังเลยนะ ส่งงานช้าแค่สามวันเอง") เป็นแบบซ่อนเร้น ไม่ใช่แบบขัดแย้ง
