ชุดที่ 9 การเลือก การแต่งกาย และการดูแลรักษาเสื้อผ้า: หลักศิลป์ สี รูปร่าง สัญลักษณ์ดูแลรักษา การซัก ขจัดรอยเปื้อน

ชุดนี้ครอบคลุมการแต่งกายด้วยหลักศิลป์ ทฤษฎีสี และรูปร่าง ชุดไทยพระราชนิยมและการแต่งกายตามโอกาส การเลือกซื้อและวางแผนตู้เสื้อผ้า สัญลักษณ์ ISO 3758 การซักรีด การขจัดรอยเปื้อน การเก็บรักษาและซ่อมแซม

ซีรีส์ตะลุยข้อสอบครูผู้ช่วย เอกคหกรรมศาสตร์ 2569 • exammvp.com

หลักศิลป์กับการแต่งกาย

• องค์ประกอบศิลป์ (สิ่งที่เห็น) เส้น · สี · พื้นผิว · รูปร่างรูปทรง — หลักการออกแบบ (วิธีจัด) สมดุล · สัดส่วน · จุดเด่น · จังหวะ · กลมกลืน
• เส้น ตั้ง = สูงเพรียว · นอน = กว้าง เตี้ย สงบ · เฉียง = เคลื่อนไหว · โค้ง = อ่อนหวาน · ซิกแซก = ตื่นเต้น
• อยากดูสูงเพรียว ลายทางตั้ง สีเดียวทั้งตัว ลายเล็ก · เลี่ยงลายขวาง ตัดสีบน-ล่าง เข็มขัดกว้างสีตัด
• พื้นผิว มันวาว แข็งตั้ง หนาฟู = ดูใหญ่ · ด้าน นิ่ม ทิ้งตัว = ดูเล็ก
• สมดุล สมมาตร / อสมมาตร (เช่น เสื้อป้ายข้าง)
• สัดส่วน 2:3, 3:5, 5:8 ดีกว่าแบ่งครึ่ง · ขนาดลายและเครื่องประดับต้องสมกับขนาดตัว
• จุดเด่น มีจุดเดียว วางที่ส่วนที่สวย/ใกล้ใบหน้า · จังหวะ ซ้ำหรือไล่ระดับ เช่น ระบายไล่ขนาด

ทฤษฎีสี

• วงจรสี 12 สี ขั้น 1 แดง เหลือง น้ำเงิน · ขั้น 2 ส้ม เขียว ม่วง · ขั้น 3 แม่สี + สีขั้น 2 ข้างเคียง (ส้มแดง เขียวน้ำเงิน ฯลฯ)
• คู่ตรงข้าม แดง↔เขียว · เหลือง↔ม่วง · น้ำเงิน↔ส้ม · สีขั้น 3 กลับทั้งสองคำ เช่น ส้มแดง↔เขียวน้ำเงิน
• ชุดสี เอกรงค์ = สีแท้เดียวหลายน้ำหนัก · ข้างเคียง = ติดกันในวงจร · ตรงข้าม = ห่าง 180° · สามเส้า = 3 สีห่างเท่ากัน (ส้ม-เขียว-ม่วง)
• คุณลักษณะสี สีแท้ (hue) = ชื่อสี · น้ำหนักสี (value) = อ่อน-เข้ม: เติมขาว (tint) · เติมดำ (shade) · เติมเทา (tone) · ความสด (intensity) = สด-หม่น
• สีกับขนาด ร้อน อ่อน สด = ขยาย · เย็น เข้ม หม่น = หด
• สีกับผิว สีตรงข้ามอยู่ติดกันขับกันให้เด่น → ผิวเหลืองใส่ม่วงสดใกล้หน้า ผิวยิ่งดูเหลือง

รูปร่างและซิลูเอต

• หลักถ่วงสมดุล ส่วนกว้าง → เข้ม เรียบ · ส่วนแคบ → อ่อน มีรายละเอียด
• ลูกแพร์ (สะโพก > ไหล่) เสื้ออ่อนมีปก + กระโปรงทรงเอสีเข้ม · สามเหลี่ยมกลับหัว (ไหล่ > สะโพก) เสื้อเข้ม คอวี ไม่เสริมไหล่ + ช่วงล่างสีอ่อน
• แอปเปิล คอวี เอวสูงเอมไพร์ เสื้อคลุมเปิดหน้า · ห้ามจุดเด่นที่เอว · สี่เหลี่ยม สร้างเอวด้วยผ้าป้ายผูกเอว ระบายชายเอว
• ซิลูเอต A บานล่าง · H ตรง · O พองกลางตัว · X บ่ากว้าง เอวคอด ชายบาน
• เด็กเล็ก ฝ้ายนุ่ม ใส่-ถอดเอง เผื่อโต · ห้ามเชือกยาวที่คอ ของประดับชิ้นเล็ก

ชุดไทยพระราชนิยมและโอกาส

• เรือนต้น แขนสามส่วน คอกลม — ลำลอง · จิตรลดา แขนยาว คอตั้ง — พิธีกลางวัน · อมรินทร์ แบบจิตรลดาแต่ผ้ายกทอง — งานค่ำ
• บรมพิมาน เสื้อกับซิ่นต่อติดกัน คาดเข็มขัด — พิธีค่ำ · จักรี ห่มสไบ — พิธีค่ำ/เจ้าสาว · ดุสิต คอกว้าง แขนกุด — ราตรี
• ตามโอกาส กาละ เทศะ บุคคล กิจกรรม · วัด = สุภาพ มิดชิด · อากาศเปลี่ยนในวัน → แต่งเป็นชั้น

การเลือกซื้อและวางแผน

• ตรวจคุณภาพ ฝีเข็ม ริมตะเข็บโพ้ง/กุ๊น ส่วนเผื่อตะเข็บกว้างพอ ลายต่อตรง ตัดตามเกรน · ตะเข็บบิดหลังซัก = ตัดผิดเกรน
• ป้ายเส้นใย พอลิเอสเตอร์ 65/ฝ้าย 35 = ยับน้อย แห้งเร็ว แต่ซับเหงื่อน้อยกว่าฝ้ายล้วน
• ตู้เสื้อผ้า สำรวจก่อนซื้อ ชิ้นพื้นฐานสีกลางที่ผสมผสานกันได้ (mix & match) · ต้นทุนต่อการสวม = ราคา ÷ จำนวนครั้ง (1,200 ÷ 60 = 20 บาท ถูกกว่า 300 ÷ 10 = 30 บาท)

สัญลักษณ์ ISO 3758 และการซักรีด

• 5 รูปหลัก อ่างน้ำ = ซัก · สามเหลี่ยม = ฟอกขาว · สี่เหลี่ยม = ทำให้แห้ง · เตารีด = รีด · วงกลม = ผู้เชี่ยวชาญ · กากบาท = ห้าม
• อ่างน้ำ ตัวเลข = อุณหภูมิสูงสุด · ขีดใต้ 1 เส้น = ถนอม · 2 เส้น = ถนอมมาก · รูปมือ = ซักมือ
• สี่เหลี่ยม วงกลมใน = เครื่องอบผ้า · เส้นนอน = ตากราบ · เส้นตั้ง = แขวนตาก · เส้นเฉียง 2 เส้นที่มุมบนซ้าย = ตากในที่ร่ม
• เตารีด 1 จุด ≈ 110°C (ใยสังเคราะห์ เช่น ไนลอน) · 2 จุด ≈ 150°C (เช่น ขนสัตว์) · 3 จุด ≈ 200°C (ฝ้าย ลินิน) · รีดจากเย็นไปร้อน: ใยสังเคราะห์ → ไหม/ขนสัตว์ → ฝ้าย/ลินิน
• วงกลม P, F = ซักแห้ง · W = ซักเปียกโดยร้าน
• ซัก คัดแยก ขาว/อ่อน/เข้ม/สีตก · น้ำกระด้าง (Ca, Mg) + สบู่ = ไคลสบู่ → ผงซักฟอกที่มีสารลดความกระด้าง
• เอนไซม์ โปรตีเอส-โปรตีน (ระวังไหม ขนสัตว์) · อะไมเลส-แป้ง · ไลเปส-ไขมัน
• ผ้าสีเข้ม กลับด้าน ตากร่ม · รอยมันวาว → รีดด้านในหรือใช้ผ้ารองรีด

รอยเปื้อน เก็บรักษา ซ่อมแซม

• หลัก รีบขจัด · ทดสอบจุดที่มองไม่เห็น · ซับไม่ขยี้ · ขอบเข้าหากลาง
• คราบ เลือด = น้ำเย็น · น้ำมัน = แป้งดูดซับ + น้ำยาล้างจาน · หมึก = แอลกอฮอล์ · สนิม = กรดอ่อน ห้ามคลอรีน · หมากฝรั่ง = น้ำแข็ง · เทียนไข = รีดทับกระดาษซับ
• เก็บ สะอาด แห้งสนิท กันแมลง เสื้อถักพับไม่แขวน · ซ่อม รูเล็ก = ชุน · รูใหญ่ = ปะ · ชายหลุด = สอย · ผ้าหนาต้องมีก้านกระดุม

จุดที่ผู้สอบพลาดบ่อย

• สับสนองค์ประกอบศิลป์กับหลักการออกแบบ · ผ้ามันวาวแม้สีเข้มก็ดูใหญ่
• เลขในอ่างคืออุณหภูมิ "สูงสุด" · วงกลมเดี่ยว = ส่งร้าน แต่วงกลมในสี่เหลี่ยม = เครื่องอบ
• จิตรลดา = กลางวัน · อมรินทร์ บรมพิมาน จักรี ดุสิต = กลางคืน
• คราบโปรตีนโดนน้ำร้อนติดถาวร · คลอรีนห้ามใช้กับไหม ขนสัตว์ และคราบสนิม