ชุดที่ 10 บ้านและการจัดการบ้าน: ที่อยู่อาศัย การจัดและตกแต่งบ้าน ความปลอดภัย และการจัดการทรัพยากรครอบครัว

ชุดนี้ครอบคลุมที่อยู่อาศัยกับความต้องการของมนุษย์ เรือนไทยพื้นถิ่น การจัดพื้นที่และผังครัว การตกแต่งด้วยสีและแสง การดูแลบ้าน ขยะและพลังงาน ความปลอดภัยในบ้าน และการจัดการทรัพยากรครอบครัว พร้อมสถานการณ์ในชั้นเรียน

ซีรีส์ตะลุยข้อสอบครูผู้ช่วย เอกคหกรรมศาสตร์ 2569 • exammvp.com

ที่อยู่อาศัย

• มาสโลว์ (ฐาน→ยอด) ร่างกาย → ปลอดภัย → รักและเป็นส่วนหนึ่ง → ยกย่อง → พัฒนาตนให้สมบูรณ์ · "กาย–ภัย–รัก–ยก–สมบูรณ์" · ครัว/ที่นอน = กาย · รั้ว/กุญแจ = ปลอดภัย · ห้องนั่งเล่น = รัก
• ทำเล ไม่ท่วม ห่างมลพิษ เดินทางสะดวก สาธารณูปโภคครบ ใกล้โรงเรียน/สถานพยาบาล
• เรือนพื้นถิ่น กลาง = หลังคาสูงชัน (ฝนไหลเร็ว ระบายร้อน) ใต้ถุนสูง · เหนือ = กาแลบนยอดจั่ว · ใต้ = หลังคาต้านลม (เช่น ปั้นหยา) เสาบนตีนเสากันชื้นกันปลวก
• ทิศและลม ตะวันตกร้อนจัด → ห้องเก็บของ ห้องน้ำ โรงรถเป็นกันชน ห้องนอนเลี่ยงทิศนี้ · ลมไหลผ่านต้องมีช่องเปิดเข้า–ออกคนละฝั่ง

การจัดพื้นที่และผังครัว

• โซน ส่วนตัว (ห้องนอน) · ส่วนรวม (นั่งเล่น รับแขก) · ส่วนบริการ (ครัว ซักล้าง ตากผ้า) · ทางสัญจรสั้น โล่ง ไม่ตัดผ่านวงสนทนา
• สามเหลี่ยมการทำงาน ตู้เย็น–อ่างล้าง–เตา · ลำดับงาน เก็บ → ล้าง → เตรียม → ปรุง → เสิร์ฟ · ตู้เย็นไม่ชิดเตา มีเคาน์เตอร์คั่น
• ผังครัว แนวเดียว = ผนัง 1 ด้าน · ขนาน = 2 แถวหันหน้าเข้าหากัน (ห้องแคบยาว) · แอล = 2 ผนังตั้งฉาก · ยู = 3 ผนัง · ไอส์แลนด์ = มีเกาะกลาง

การตกแต่งบ้าน

• สี อ่อน/โทนเย็น → ห้องดูกว้าง · เข้ม/โทนร้อน → ดูแคบ · เพดานอ่อนกว่าผนัง → ดูสูง
• แสง 3 ประเภท ทั่วไป (โคมเพดาน) · เฉพาะจุด (โคมอ่านหนังสือ) · เน้น (สปอตไลต์ส่องภาพ)
• สีหลอดไฟ วอร์มไวต์ ~2700–3000K ผ่อนคลาย → ห้องนอน · เดย์ไลต์ ~6500K ตื่นตัว → มุมทำงาน ครัว
• หลักออกแบบ ห้องเรียบเฉยไม่รู้จะมองตรงไหน = ขาดจุดเด่น · ห้องเล็กใช้เฟอร์นิเจอร์อเนกประสงค์ ได้สัดส่วน

การดูแลรักษาบ้านและสิ่งแวดล้อม

• ตารางงานบ้าน ประจำวัน (ล้างจาน เช็ดเคาน์เตอร์) · เป็นระยะ (ล้างแผ่นกรองแอร์ ซักม่าน) · ตามฤดูกาล (ล้างถังน้ำ รางน้ำฝน)
• ทำความสะอาด บนลงล่าง ในออกนอก กวาดก่อนถู
• สาร หินปูน → กรดอ่อน (น้ำส้มสายชู มะนาว) · คราบมัน → ด่าง/น้ำยาล้างจาน · ห้ามผสม ฟอกขาว + กรด = คลอรีน · ฟอกขาว + แอมโมเนีย = คลอรามีน
• ยุงลาย ปิดฝาภาชนะ เปลี่ยนน้ำแจกันทุก 7 วัน คว่ำภาชนะ
• ถังขยะ เขียว ย่อยสลายได้ · เหลือง รีไซเคิล · แดง/ส้ม อันตราย · น้ำเงิน ทั่วไป
• 3R Reduce ลดตั้งแต่ต้นทาง (ถุงผ้า) · Reuse ใช้ซ้ำ/ดัดแปลง · Recycle แปรรูปใหม่
• ประหยัดไฟ แอร์ 25–26°C + พัดลม · ฉลากเบอร์ 5 · LED · หน่วย = วัตต์ × เครื่อง × ชม. × วัน ÷ 1,000
• ค่าน้ำพุ่ง ปิดทุกก๊อก → มาตรยังหมุน = รั่ว

ความปลอดภัยในบ้าน

• ก๊าซรั่ว ปิดวาล์ว เปิดหน้าต่าง ห้ามกดสวิตช์/จุดไฟ (LPG หนักกว่าอากาศ)
• ไฟฟ้า สายดินพาไฟรั่วลงดิน · เครื่องตัดไฟรั่วตัดเมื่อรั่ว · เบรกเกอร์ตัดเมื่อเกินพิกัด · คนถูกไฟดูด: ตัดไฟก่อน ใช้ของแห้งเขี่ย ห้ามจับ
• ประเภทไฟ A ของแข็ง · B ของเหลว/ก๊าซ · C ไฟฟ้า · D โลหะ · K น้ำมันในครัว
• ถังดับเพลิง ดึงสลัก – ปลดสายฉีด – กดคันบีบ – ส่ายที่ฐานไฟ · น้ำมันในกระทะติดไฟ: ห้ามน้ำ ห้ามยก ปิดเตา ปิดฝา
• ผู้สูงอายุ/เด็ก พื้นไม่ลื่น ราวจับ ไฟทางเดิน · ยาและสารเคมีอยู่ขวดเดิม เก็บสูงล็อกได้ ครอบปลั๊กทุกจุด
• น้ำร้อนลวก น้ำสะอาดไหลผ่าน 10–20 นาที ไม่ทายาสีฟัน ไม่ใช้น้ำแข็ง ไม่เจาะตุ่มพอง
• เบอร์ฉุกเฉิน 1669 เจ็บป่วย · 199 ไฟไหม้ · 191 เหตุร้าย

การจัดการบ้านและทรัพยากรครอบครัว

• กระบวนการจัดการ วางแผน → จัดระบบ → ดำเนินการ → ควบคุม (ตรวจและปรับระหว่างทำ) → ประเมินผล (หลังเสร็จ)
• ตัดสินใจ กำหนดปัญหา → หาทางเลือก → ชั่งผลดีผลเสีย → เลือกและทำ → ประเมิน
• ทรัพยากร มนุษย์ = เวลา แรงงาน ความรู้ ทักษะ · ไม่ใช่มนุษย์ = เงิน ของ สิ่งอำนวยความสะดวกชุมชน
• งานบ้านง่ายขึ้น ลดการเดิน เก็บของใกล้จุดใช้ ทำงานซ้อนช่วงรอ ท่าทางถูกต้อง
• เงิน จำเป็น = ขาดแล้วอยู่ไม่ได้ · ออมก่อนใช้: รายได้ − ออม − รายจ่ายจำเป็น = เงินตามความต้องการ · บัญชี: บันทึก → วิเคราะห์ → วางแผน → ปรับพฤติกรรม
• สิทธิผู้บริโภค 5 ข่าวสารถูกต้อง · เลือกอิสระ · ปลอดภัย · สัญญาเป็นธรรม · ได้รับการชดเชย · ร้องเรียน สคบ. (อย. = อาหาร ยา · สมอ. = มอก.)

จุดที่ผู้สอบพลาดบ่อย

• ปลอดภัยมาก่อนความรักในพีระมิดมาสโลว์
• กาแลเป็นของภาคเหนือ ไม่ใช่ภาคกลาง
• ฉลากประหยัดไฟเบอร์ 5 ดีที่สุด ตั้งแอร์ต่ำไม่ประหยัด
• ขวดพลาสติก = เหลือง · ซองขนมเปื้อน = น้ำเงิน · ดัดแปลงของเก่า = Reuse
• ไฟฟ้า = C · น้ำมันเชื้อเพลิง = B · น้ำมันในครัว = K
• ตรวจระหว่างทำแล้วปรับแก้ = ควบคุม ไม่ใช่ประเมินผล
• คิดร้อยละเงินออมจากรายได้ ไม่ใช่จากรายจ่าย