ชุดที่ 3 เขียนแบบเทคนิค 1: เครื่องมือ มาตรฐาน เส้น มาตราส่วน เรขาคณิตประยุกต์ และการกำหนดขนาด

ชุดนี้ครอบคลุมเครื่องมือเขียนแบบ มาตรฐานกระดาษและตารางรายการ ชนิดของเส้นตาม ISO 128 ตัวอักษร มาตราส่วน เรขาคณิตประยุกต์ และการกำหนดขนาดพร้อมค่าพิกัดความเผื่อเบื้องต้น

ซีรีส์ตะลุยข้อสอบครูผู้ช่วย เอกอุตสาหกรรมศิลป์ 2569 • exammvp.com

สรุปก่อนทำข้อสอบ

1) เครื่องมือเขียนแบบ

2) กระดาษและแผ่นแบบ (ISO 216)

• สัดส่วนด้าน 1 : √2 แบ่งครึ่งด้านยาวได้ขนาดถัดไป พื้นที่ลดลงครึ่งหนึ่ง (A0 = A4 จำนวน 16 แผ่น)
• ขยาย/ย่อข้ามหนึ่งขนาด อัตราส่วนความยาว √2 ≈ 1.41 (≈ 141% หรือ ≈ 71%)
• เส้นกรอบด้านซ้ายเว้นกว้างกว่าด้านอื่นเพื่อเข้าแฟ้ม ตารางรายการ (title block) อยู่มุมขวาล่าง
• พับแบบขนาดใหญ่ให้ได้ขนาดประมาณ A4 โดยตารางรายการอยู่ด้านหน้า

3) เส้นตาม ISO 128-24 (หนา : บาง = 2 : 1 เช่น 0.7 / 0.35 หรือ 0.5 / 0.25 มม.)

• เส้นทับกัน: เส้นที่มองเห็น > เส้นประ > เส้นศูนย์กลาง
• เส้นศูนย์กลางตัดกันที่ช่วงขีดยาว และลากเลยขอบรูปออกไปเล็กน้อย

4) ตัวอักษร (ISO 3098)

ความสูงมาตรฐาน 1.8, 2.5, 3.5, 5, 7, 10, 14, 20 มม. (เพิ่มทีละ √2) ตัวเอียงทำมุม 75° กับแนวนอน

5) มาตราส่วน = ขนาดในแบบ : ขนาดจริง

• 1:1 เท่าจริง, 1:2 1:5 1:10 1:20 1:50 1:100 ย่อ, 2:1 5:1 10:1 ขยาย
• ขนาดจริง = ขนาดในแบบ × ตัวหลัง ÷ ตัวหน้า เช่น วัดในแบบ 1:10 ได้ 35 มม. → จริง 350 มม.
• พื้นที่เปลี่ยนตามกำลังสองของมาตราส่วน (1:10 → พื้นที่จริง 100 เท่า)
• ตัวเลขกำหนดขนาดเขียนเป็นขนาดจริงเสมอ ไม่ว่าใช้มาตราส่วนใด

6) เรขาคณิตประยุกต์

• แบ่งครึ่งเส้นตรง: รัศมีมากกว่าครึ่งหนึ่งของเส้น เขียนส่วนโค้งจากปลายทั้งสอง
• มุม 60° ด้วยวงเวียน (รัศมีเดิม) แบ่งครึ่งได้ 30° แบ่งครึ่งมุมฉากได้ 45°
• แบ่งเส้นเท่ากัน n ส่วน: ลากเส้นช่วยเอียง แบ่ง n ช่วงเท่ากัน ต่อจุดสุดท้ายกับปลายเส้น แล้วลากเส้นขนานผ่านจุดที่เหลือ
• หกเหลี่ยมด้านเท่า: ด้าน = รัศมีวงกลมล้อมรอบ, ข้ามแบน = ด้าน × √3
• ส่วนโค้งรัศมี R สัมผัสเส้นตรง: จุดศูนย์กลางอยู่ห่างจากเส้นตรง R; สัมผัสวงกลม r ภายนอก: ห่างจากศูนย์กลาง R + r, ภายใน: R − r

7) การกำหนดขนาด (ISO 129-1)

• หน่วยเป็น มม. ไม่ต้องเขียนหน่วย; กำหนดขนาดแต่ละรายการเพียงครั้งเดียว
• เส้นช่วยกำหนดขนาดเว้นห่างจากรูปเล็กน้อย ลากเลยเส้นกำหนดขนาดเล็กน้อย; ห้ามใช้เส้นขอบหรือเส้นศูนย์กลางเป็นเส้นกำหนดขนาด
• ตัวเลขอยู่เหนือเส้นกำหนดขนาด อ่านจากด้านล่างหรือด้านขวาของแบบ
• ⌀ เส้นผ่านศูนย์กลาง, R รัศมี, □ หน้าตัดสี่เหลี่ยมจัตุรัส, 4 × ⌀10 = รู ⌀10 จำนวน 4 รู, 2 × 45° = ลบมุม 2 มม. ที่ 45°
• (150) ในวงเล็บ = ขนาดช่วย (auxiliary) ให้ไว้เป็นข้อมูล; ตัวเลขขีดเส้นใต้ = ขนาดไม่ตรงมาตราส่วน
• ขนาดต่อเนื่อง (chain) ความคลาดเคลื่อนสะสม; ขนาดขนาน (parallel) อ้างจากฐานเดียว ไม่สะสม
• พิกัดความเผื่อ = ขนาดใหญ่สุด − ขนาดเล็กสุด เช่น 30 +0.1/−0.2 → 30.1 ถึง 29.8 พิกัดความเผื่อ 0.3 มม.

กับดักที่ออกสอบบ่อย

• หนา : บาง ตาม ISO 128 คือ 2 : 1 และเส้นประแสดงขอบที่ถูกบังเป็นเส้นประบาง
• 1:2 คือย่อ 2:1 คือขยาย และตัวเลขในแบบเป็นขนาดจริงเสมอ
• เปลี่ยนมาตราส่วนแล้ว ความยาวเปลี่ยนตามมาตราส่วน แต่พื้นที่เปลี่ยนตามกำลังสอง
• เส้นประหนา (อนุญาตให้ทำผิว) ต่างจากเส้นยาวสลับจุดหนา (ต้องทำผิว)
• ลบมุม 3 × 45° ที่ปลายเพลา ⌀40 ทำให้เส้นผ่านศูนย์กลางปลายลดเหลือ 40 − 2 × 3 = 34 มม. (ลบทั้งสองฝั่ง ไม่ใช่ฝั่งเดียว)
• ขนาดต่อเนื่อง ± ทุกช่วง ความคลาดเคลื่อนรวมบวกสะสมกัน
• จุดศูนย์กลางของส่วนโค้งที่สัมผัสเส้นตรงต้องหาจากระยะห่างตั้งฉากถึงเส้นตรงนั้น ไม่ใช่วัดจากจุดมุม