ชุดที่ 13 งานช่างยนต์ เครื่องยนต์เล็ก และการบำรุงรักษา

ชุดนี้ครอบคลุมหลักการเครื่องยนต์ 4 จังหวะและ 2 จังหวะ เบนซินกับดีเซล การคำนวณความจุกระบอกสูบและอัตราส่วนกำลังอัด ระบบเชื้อเพลิง จุดระเบิด หล่อลื่น ระบายความร้อน ส่งกำลัง เบรก แบตเตอรี่ตะกั่ว-กรด การบำรุงรักษาและวิเคราะห์อาการเสียของเครื่องยนต์เล็กและจักรยานยนต์ และยานยนต์ไฟฟ้า

ซีรีส์ตะลุยข้อสอบครูผู้ช่วย เอกอุตสาหกรรมศิลป์ 2569 • exammvp.com

สรุปก่อนทำข้อสอบ

1) วัฏจักรเครื่องยนต์

• 4 จังหวะ: เพลาข้อเหวี่ยงหมุน 2 รอบ ต่อ 1 วัฏจักร → เพลาลูกเบี้ยวหมุน 1 รอบ (ข้อเหวี่ยง : ลูกเบี้ยว = 2 : 1)
• 2 จังหวะ: ครบวัฏจักรใน 1 รอบ ลูกสูบเปิด-ปิดพอร์ตเอง หล่อลื่นด้วยน้ำมัน 2T ผสมเชื้อเพลิง เบา แรง แต่สิ้นเปลืองและไอเสียสกปรกกว่า
• ลิ้นเปิดคาบเกี่ยว (Valve overlap) = ปลายคายต่อต้นดูด ใกล้ศูนย์ตายบน

2) เบนซิน vs ดีเซล

3) สูตรคำนวณ

• ความจุกระบอกสูบ = (π/4) × D² × L × จำนวนสูบ (ใช้หน่วย ซม. จะได้ ซีซี; 1 ซม.³ = 1,000 มม.³)
• ตัวอย่าง: D = 8 ซม., L = 9 ซม., 4 สูบ → 0.7854 × 64 × 9 × 4 ≈ 1,809.6 ซีซี
• อัตราส่วนกำลังอัด CR = (Vs + Vc) ÷ Vc และ Vc = Vs ÷ (CR − 1)
• ตัวอย่าง: Vs = 150 ซีซี, Vc = 15 ซีซี → (150 + 15) ÷ 15 = 11 : 1
• อัตราทด = ฟันเฟือง/สเตอร์ตาม ÷ ฟันขับ = รอบขับ ÷ รอบตาม; อัตราทดสูง → รอบลด แรงบิดเพิ่ม
• ความเร็วรถ (กม./ชม.) = รอบล้อ/นาที × เส้นรอบวงล้อ (ม.) × 60 ÷ 1,000
• น้ำมันผสม 2T: อัตรา 40 : 1 กับเบนซิน 4 ลิตร → 4,000 ÷ 40 = 100 มล. (อัตราจริงดูคู่มือ)

4) ระบบต่าง ๆ ที่ต้องแม่น

• คาร์บูเรเตอร์ใช้หลักเวนทูรี (ความเร็วอากาศสูง ความดันต่ำ ดูดน้ำมันจากนมหนู); โช้กทำให้ส่วนผสมหนาตอนสตาร์ตเย็น
• หัวฉีด EFI: ECU คำนวณการฉีดจากเซนเซอร์ ต้องมีปั๊มเชื้อเพลิง
• หัวเทียน: ปรับระยะเขี้ยวโดยดัดเขี้ยวดินเท่านั้น ค่าระยะตามคู่มือรุ่นรถ; ชนิดร้อน = ฉนวนปลายยาว (งานเบา), ชนิดเย็น = ฉนวนปลายสั้น (งานหนัก)
• อ่านหัวเทียน: น้ำตาลอ่อน/เทา = ปกติ · ดำแห้ง = ส่วนผสมหนา · ดำเยิ้มมัน = น้ำมันเครื่องเข้าห้องเผาไหม้ · ขาวซีด/พอง = ร้อนเกิน
• SAE 10W-40: เกรดรวม W = Winter, 40 = ความหนืดที่ 100 °C; จักรยานยนต์คลัตช์เปียกใช้ JASO MA, สายพานอัตโนมัติใช้ JASO MB ได้
• เทอร์โมสตัทค้างเปิด → เครื่องเย็นเกิน; ค้างปิด → ร้อนจัด
• คลัตช์ลื่น = รอบขึ้นรถไม่ไป ตรวจระยะฟรีคันคลัตช์; เบรกหยุ่น = มีลมในระบบ ต้องไล่ลมและใช้น้ำมันเบรก DOT ตามกำหนด

5) แบตเตอรี่ตะกั่ว-กรด

• 12 V = 6 เซลล์อนุกรม เซลล์ละ ~2.1 V อิเล็กโทรไลต์ = กรดกำมะถันเจือจาง
• ไฮโดรมิเตอร์วัดความถ่วงจำเพาะ: ประจุเต็มสูง ไฟหมดต่ำ (ค่าเกณฑ์ตามคู่มือ) ดูเซลล์ที่ต่างจากเซลล์อื่น ไม่ใช่ค่าเฉลี่ย
• น้ำกรดพร่อง → เติม น้ำกลั่น เท่านั้น; ถอดขั้วลบก่อน ต่อขั้วลบทีหลัง; ชาร์จในที่อากาศถ่ายเท (มีแก๊สไฮโดรเจน)
• อนุกรมเพิ่มแรงดัน (Ah เท่าเดิม) · ขนานเพิ่ม Ah (แรงดันเท่าเดิม)

6) วิเคราะห์อาการจากสีควัน

• สตาร์ตไม่ติด: ตรวจ ไฟ – น้ำมัน – กำลังอัด; หัวเทียนเปียกน้ำมัน = เครื่องท่วม
• ดีเซลน้ำมันหมดถัง → ต้องไล่ลมระบบน้ำมัน
• ทดสอบกำลังอัดแบบเปียก: ค่าเพิ่มชัด = แหวน/กระบอกสูบ; ไม่เพิ่ม = ลิ้นหรือปะเก็น

7) ยานยนต์ไฟฟ้า

• สายสีส้ม = ระบบแรงดันสูง งานซ่อมต้องผ่านการอบรม ใช้ถุงมือฉนวนแรงดันสูง ตัดปลั๊กบริการและรอคายประจุตามคู่มือ

กับดักที่ออกสอบบ่อย

• คิดว่า 4 จังหวะใช้เพลาข้อเหวี่ยง 4 รอบ (จริง 2 รอบ) และสับสนว่าเพลาลูกเบี้ยวหมุนเร็วกว่า
• ดูแค่ "ลิ้นปิดทั้งคู่" แล้วตอบจังหวะระเบิด ทั้งที่ต้องดูทิศลูกสูบด้วย (ขึ้น = อัด, ลง = ระเบิด)
• ลืมหาร 4 ในสูตร (π/4)D²L, ลืมคูณจำนวนสูบ, หรือแปลง มม.³ เป็น ซีซี ผิด
• CR ลืมบวก Vc ที่ตัวตั้ง; ปาดฝาสูบแล้วความจุกระบอกสูบไม่เปลี่ยน แต่ CR สูงขึ้น
• ให้ดีเซลมีหัวเทียน/คาร์บูเรเตอร์ หรือนึกว่าหัวเผาจุดระเบิดตลอดเวลา
• W ใน 10W-40 ไม่ใช่ Weight; น้ำมันรถยนต์สูตรลดแรงเสียดทานทำให้คลัตช์เปียกลื่น
• เติมกรดหรือน้ำประปาลงแบตเตอรี่ และเชื่อว่าต่ออนุกรมแล้ว Ah เพิ่ม