ชุดที่ 8 งานโลหะ: ตะไบ เลื่อย เจาะ ต๊าป โลหะแผ่น และงานเชื่อม

ชุดนี้ครอบคลุมงานร่างแบบบนโลหะ งานเลื่อยมือ งานตะไบ งานเจาะ ต๊าป และดาย การคำนวณความเร็วรอบสว่านและขนาดดอกเจาะรูต๊าป งานโลหะแผ่น ตะเข็บ หมุดย้ำ และการบัดกรีอ่อน งานเชื่อมไฟฟ้า SMAW ข้อบกพร่องแนวเชื่อม ท่าเชื่อม เปลวเชื่อมแก๊ส MIG/TIG ความปลอดภัยในงานเชื่อม เครื่องเจียระไน และงานกลึงเบื้องต้น

ซีรีส์ตะลุยข้อสอบครูผู้ช่วย เอกอุตสาหกรรมศิลป์ 2569 • exammvp.com

สรุปก่อนทำข้อสอบ

1) งานร่างแบบและเลื่อยมือ

• น้ำยาร่างแบบทาเพื่อให้ มองเห็นเส้นขีดชัด · เหล็กขีดลากครั้งเดียวให้เส้นคม
• เหล็กนำศูนย์ (Prick punch) มุมเล็กราว 30°–60° ตอกจุดให้แม่น → เหล็กตอกศูนย์ (Center punch) ราว 90° ขยายรอยรับปลายดอกสว่าน
• ใบเลื่อยตัดเหล็ก: ฟันชี้ไปข้างหน้า ตัดในจังหวะดัน · ดันกด ดึงผ่อน ใช้เต็มใบ
• ระยะฟัน = 25.4 ÷ TPI และต้องมีฟันสัมผัสงาน อย่างน้อย 3 ซี่

2) ตะไบ

• ความหยาบ: Bastard (หยาบ) → Second cut (หยาบกลาง) → Smooth (ละเอียด) · ฟันเดี่ยว ฟันคู่ ฟันบุ้ง (Rasp)
• หน้าตัด: แบน (ผิวเรียบ/โค้งนูน) · ท้องปลิง (โค้งเว้า) · กลม (รูกลม) · สามเหลี่ยม (มุมใน < 90°) · สี่เหลี่ยม (ร่อง/รูเหลี่ยม)
• ตะไบไขว้ = ปาดเนื้อและตรวจผิวเรียบ · ตะไบขัด (Draw filing) = แต่งผิวขั้นสุดท้าย
• ตะไบอุดตัน → แปรงทำความสะอาดตะไบ (File card) ปัดตามร่องฟัน ถูชอล์ก · ผิวโค้งนูน = แขนโยก

3) เจาะ ต๊าป ดาย

• ดอกสว่านเกลียวงานทั่วไป มุมปลาย 118° · คมสองข้างต้องยาวและมุมเท่ากัน มิฉะนั้นรูโตกว่าดอก
• n = 1000V ÷ (πD) (V เป็น m/min, D เป็น mm) ตัวอย่าง V = 25 m/min, D = 10 mm → 25,000 ÷ 31.4 ≈ 796 รอบ/นาที
• เครื่องไม่มีค่าที่คำนวณได้พอดี → เลือกขั้นที่ใกล้ที่สุดซึ่ง ไม่เกิน ค่าที่คำนวณ · ดอกใหญ่ รอบต่ำ · รูใหญ่ให้เจาะนำก่อน (ลดผลของคมตัดสกัด)
• ดอกเจาะรูต๊าปเกลียวเมตริก ≈ D − P เช่น M10×1.5 → 8.5 mm, M12×1.75 → 10.25 ≈ 10.2 mm
• M10 ที่ไม่ระบุพิตช์ = เกลียวหยาบพิตช์ 1.5 mm · M10×1.25 = เกลียวละเอียด ใช้แทนกันไม่ได้
• ต๊าป 1 ชุด: ต๊าปเรียว (Taper) → ต๊าปกลาง (Plug) → ต๊าปเก็บ (Bottoming) · เดินหน้าครึ่งถึงหนึ่งรอบ ถอย 1/4 รอบหักเศษ
• ดาย: ลบมุมปลายเพลา ใช้ด้านลาดนำเข้าหางาน ตั้งฉาก หยอดน้ำมันตัด

4) โลหะแผ่น

• เบอร์เกจมาก = แผ่นบาง (ความหนาจริงต่างกันตามระบบเกจ)
• กรรไกรปากตรง = แนวตรง · กรรไกรปากโค้ง = ตัดโค้ง/รูภายใน (เจาะรูเริ่มต้นก่อน)
• ตะเข็บ (ต่อสองแผ่น): เกย, พับล็อก (Grooved seam) · ขอบ (แผ่นเดียว): พับเดี่ยว พับคู่ ม้วนหุ้มลวด (แข็งแรงที่สุด)
• หมุดย้ำ: หัวกลม หัวจม หัวแบน · ป๊อปรีเวท (Blind rivet) เมื่อเข้าถึงได้ด้านเดียว
• ความยาวหมุด = ความหนารวมของงาน + ส่วนเผื่อทำหัว (ตามที่กำหนด เช่น 1.5 เท่าของเส้นผ่านศูนย์กลาง)
• บัดกรีอ่อน: โลหะเติมหลอมต่ำกว่า 450 °C · ฟลักซ์ขจัด/กันออกไซด์ · ฟลักซ์กรดต้องล้างคราบออก

5) งานเชื่อม

• E6013: 60 = ความต้านแรงดึงต่ำสุด 60,000 psi · 1 = ทุกท่า · 13 = ชนิดสารพอกหุ้ม/กระแส · E7018 = ไฮโดรเจนต่ำ ต้องเก็บในตู้อบลวด
• ระยะอาร์ก ≈ ขนาดแกนลวด · กระแสต่ำ: ลวดติดงาน แนวนูนแคบ · กระแสสูง: สะเก็ดมาก ลวดแดง รอยกัดขอบ

• ท่าเชื่อม AWS: 1 ราบ · 2 ระดับ · 3 ตั้ง · 4 เหนือศีรษะ · G = ร่อง/ต่อชน · F = ฟิลเล็ต · ท่อ 5G, 6G
• กระจกกรองแสง (OSHA): SMAW 60–160 A ขั้นต่ำ 8 แนะนำ 10 · 160–250 A แนะนำ 12 · เชื่อมแก๊ส 4–6 · ตัดแก๊สแผ่นบาง 3–4
• เปลวแก๊ส: กลาง (ใช้มากที่สุด กับเหล็ก) · คาร์บูไรซิง (อะเซทิลีนเกิน มีขนนก งานพอกผิวแข็ง) · ออกซิไดซิง (ออกซิเจนเกิน กรวยสั้นแหลม เสียงดัง ใช้กับทองเหลือง)
• MIG = ลวดป้อนต่อเนื่องหลอมเป็นเนื้อเชื่อม · TIG = ทังสเตนไม่สิ้นเปลือง เติมลวดแยก แนวสะอาด
• PPE: หน้ากากเชื่อม ถุงมือหนัง ผ้ากันเปื้อนหนัง เสื้อแขนยาวผ้าฝ้ายหนา รองเท้านิรภัย · เหล็กอาบสังกะสี → ขัดสังกะสีออก ระบายอากาศเฉพาะที่

6) เครื่องเจียระไนและงานกลึง

• แท่นรองงานห่างล้อหิน ไม่เกิน 1/8 นิ้ว (≈ 3 mm) · แผ่นกันบนไม่เกิน 1/4 นิ้ว · ล้อใหม่ทำ Ring test หารอยร้าว
• ปลายมีดกลึงต้องตรงศูนย์ (ปุ่มกลางหน้างาน = มีดไม่ตรงศูนย์) · งานยาวยื่นมากใช้ยันศูนย์ท้ายแท่นประคอง · ห้ามเสียบกุญแจหัวจับค้าง

กับดักที่ออกสอบบ่อย

• งานบางต้องใช้ใบเลื่อย TPI มาก ไม่ใช่น้อย และใบใหม่มักติดในร่องเดิม เพราะคลองฟันใบเก่าสึกจนร่องแคบ
• สูตรความเร็วรอบต้องใช้ เส้นผ่านศูนย์กลาง ไม่ใช่รัศมี และอย่าลืมหารด้วย π
• เลขหลังเครื่องหมาย × ในรหัสเกลียวคือ พิตช์ ดอกเจาะรูต๊าป M10×1.5 คือ 8.5 mm ไม่ใช่ 8.0 หรือ 9.0 mm
• E6013 ตัวเลข 60 หมายถึง 60,000 psi ไม่ใช่ 60 MPa และ 13 ไม่ได้แปลว่าเชื่อมได้ 13 ท่า
• กระจกเบอร์ 4–6 เป็นของงาน เชื่อมแก๊ส ถ้านำมาใช้กับงานเชื่อมอาร์กไฟฟ้าจะอันตราย
• เปลวมีขนนก = อะเซทิลีนเกิน · เปลวกรวยสั้นแหลมเสียงดัง = ออกซิเจนเกิน
• ขอบต้องแยกจากตะเข็บ: ขอบ ตกแต่งแผ่นเดียว ส่วน ตะเข็บ ต่อสองแผ่นเข้าด้วยกัน