ชุดที่ 9 การฟัง การดู การพูด วาทศิลป์ ภาษาโน้มน้าว และการใช้เหตุผล

ชุดนี้ครอบคลุมสาระที่ 3 การฟัง การดู และการพูด ได้แก่ กระบวนการสื่อสาร การฟังและดูอย่างมีวิจารณญาณ ประเภทการพูด อวัจนภาษา การโต้วาทีและการอภิปราย การพูดโน้มน้าวใจ (ลำดับขั้นของมอนโร) การใช้เหตุผลและเหตุผลวิบัติ รวมทั้งการสอนและประเมินทักษะฟัง–ดู–พูด

ซีรีส์ตะลุยข้อสอบครูผู้ช่วย เอกภาษาไทย 2569 • exammvp.com

การสื่อสาร การฟัง การดู

• องค์ประกอบ: ผู้ส่งสาร – สาร – สื่อ/ช่องทาง – ผู้รับสาร – ผล/ปฏิกิริยาตอบกลับ
• กระบวนการฟัง: ได้ยิน → เข้าใจ → ตีความ → ประเมินค่า → ตอบสนอง
• ฟัง/ดูอย่างมีวิจารณญาณ: แยกข้อเท็จจริง–ข้อคิดเห็น ประเมินความน่าเชื่อถือของผู้พูดและหลักฐาน ตรวจสอบหลายแหล่ง ระวังอคติและภาพเหมารวม
• อุปสรรคการฟัง: ด้านผู้ฟัง (อคติ ไม่ตั้งใจ) ด้านผู้พูด ด้านสาร ด้านสิ่งแวดล้อม (เสียงรบกวน)

การพูด

• ประเภทตามวิธีเตรียม: อ่านจากต้นฉบับ (ต้องการความถูกต้องทุกถ้อยคำ) · ท่องจำ · จากความเข้าใจ/โครงร่าง (เตรียมโครงเรื่อง ไม่ท่องจำ) · กะทันหัน (ไม่ได้เตรียมล่วงหน้า)
• โครงสร้าง: คำนำ (เรียกความสนใจ) – เนื้อเรื่อง – สรุป (ย้ำ/ฝากข้อคิด ไม่ขอโทษหรือถ่อมตัวเกินเหตุ)
• อวัจนภาษา: อาการภาษา (ท่าทาง สีหน้า) · เนตรภาษา (สายตา) · ปริภาษา (น้ำเสียง จังหวะ) · เทศภาษา (ระยะห่าง) · กาลภาษา (เวลา) · สัมผัสภาษา (การสัมผัส) · วัตถุภาษา (การแต่งกาย สิ่งของ)
• โต้วาที: ประธาน ฝ่ายเสนอ ฝ่ายค้าน กรรมการ · หัวหน้าฝ่ายเสนอพูดเป็นคนแรก
• อภิปรายแบบซิมโพเซียม: ผู้อภิปรายแต่ละคนพูดในหัวข้อย่อยที่ได้รับมอบหมาย · การประชุม: ญัตติ = เรื่องที่เสนอให้ที่ประชุมพิจารณาลงมติ · องค์ประชุม = จำนวนผู้เข้าประชุมขั้นต่ำที่กำหนด

การโน้มน้าวใจ

• กลวิธี: ความน่าเชื่อถือของผู้พูด (ethos) · เร้าอารมณ์ (pathos) · เหตุผล/หลักฐาน (logos)
• ลำดับขั้นการจูงใจของมอนโร: ความสนใจ → ความต้องการ → การสนองความต้องการ → การเห็นภาพ → การกระตุ้นให้ปฏิบัติ
• ระวังกลวิธีในโฆษณา: อ้างคนดัง อ้างคนส่วนใหญ่ เกินจริง

การใช้เหตุผล

• อุปนัย สรุปจากข้อมูลหลายกรณีไปสู่ข้อสรุปทั่วไป · นิรนัย จากหลักทั่วไปสู่กรณีเฉพาะ
• ตรรกบทที่ไม่สมเหตุสมผล: "นักเรียนทุกคนแต่งเครื่องแบบ / สมชายแต่งเครื่องแบบ / ∴ สมชายเป็นนักเรียน" (ผิด)
• เหตุผลวิบัติ: โจมตีตัวบุคคล · เหมารวมจากตัวอย่างน้อย · ทางเลือกเพียงสองทาง · ลาดลื่น (ถ้า A แล้วจะเลวร้ายต่อเนื่อง) · เกิดก่อนจึงเป็นเหตุ · อ้างคนส่วนใหญ่