ชุดที่ 11 ประวัติวรรณคดีไทย: สุโขทัย อยุธยา ธนบุรี รัตนโกสินทร์ และวรรณกรรมปัจจุบัน

ชุดนี้ครอบคลุมวรรณคดีสำคัญแต่ละสมัย ผู้แต่ง รูปแบบคำประพันธ์ จุดมุ่งหมายในการแต่ง วรรณคดีที่วรรณคดีสโมสรยกย่อง และพัฒนาการของวรรณกรรมร้อยแก้วสมัยใหม่ ซึ่งออกสอบทั้งแนวจำ แนวจับคู่ และแนววิเคราะห์จากบทประพันธ์ (ตัวอย่างบทประพันธ์ที่ยกมาเป็นวรรณคดีโบราณที่พ้นระยะคุ้มครองลิขสิทธิ์แล้ว)

ซีรีส์ตะลุยข้อสอบครูผู้ช่วย เอกภาษาไทย 2569 • exammvp.com

สมัยสุโขทัย

• ศิลาจารึกหลักที่ 1 (พ่อขุนรามคำแหง) ร้อยแก้ว บันทึกการประดิษฐ์อักษรไทย สภาพบ้านเมือง เศรษฐกิจ การปกครองแบบพ่อปกครองลูก
• ไตรภูมิพระร่วง (เตภูมิกถา) พระมหาธรรมราชาที่ 1 (พญาลิไทย) ร้อยแก้ว เรื่องไตรภูมิ นรก สวรรค์ ใช้สั่งสอนศีลธรรม ถือเป็นวรรณคดีพุทธศาสนาเล่มแรกของไทย
• สุภาษิตพระร่วง ร่ายสุภาพ คำสอนสั้น ๆ (ภายหลังจารึกไว้ที่วัดพระเชตุพนฯ สมัยรัชกาลที่ 3)

สมัยอยุธยา

• ตอนต้น: ลิลิตโองการแช่งน้ำ (ร่ายดั้น + โคลงห้า ใช้ในพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยา) · มหาชาติคำหลวง (สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถโปรดให้นักปราชญ์ราชบัณฑิตแต่ง ใช้คำประพันธ์หลายชนิดแทรกคาถาบาลี) · ลิลิตยวนพ่าย (ลิลิตดั้น สดุดีพระบรมไตรโลกนาถ) · ลิลิตพระลอ
• ยุคทองสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช: จินดามณี (พระโหราธิบดี แบบเรียนภาษาไทยเล่มแรก) · สมุทรโฆษคำฉันท์ (พระมหาราชครูแต่งตอนต้น สมเด็จพระนารายณ์แต่งต่อ) · อนิรุทธคำฉันท์ (ศรีปราชญ์) · เสือโคคำฉันท์
• สมัยพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ: เจ้าฟ้าธรรมธิเบศรไชยเชษฐ์สุริยวงศ์ (เจ้าฟ้ากุ้ง) กาพย์เห่เรือ · นิราศธารโศก · นันโทปนันทสูตรคำหลวง · พระมาลัยคำหลวง · กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง · ปุณโณวาทคำฉันท์ (พระมหานาค วัดท่าทราย)

สมัยธนบุรี

• บทละครเรื่องรามเกียรติ์ พระราชนิพนธ์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช (บางตอน) · อิเหนาคำฉันท์ และ ลิลิตเพชรมงกุฎ (หลวงสรวิชิต (หน)) · โคลงยอพระเกียรติพระเจ้ากรุงธนบุรี (นายสวน มหาดเล็ก) · นิราศกวางตุ้ง (พระยามหานุภาพ)

สมัยรัตนโกสินทร์

• รัชกาลที่ 1: บทละครเรื่องรามเกียรติ์ ฉบับสมบูรณ์ที่สุด · สามก๊ก และ ราชาธิราช (เจ้าพระยาพระคลัง (หน) อำนวยการแปล)
• รัชกาลที่ 2 (ยุคทองของกวีนิพนธ์/บทละคร): บทละครเรื่องอิเหนา · บทละครนอก (สังข์ทอง ไกรทอง คาวี ไชยเชษฐ์ มณีพิชัย) · เสภาขุนช้างขุนแผน (บางตอน) · กวีเด่น สุนทรภู่ และ นายนรินทรธิเบศร์ (อิน) ผู้แต่งโคลงนิราศนรินทร์
• รัชกาลที่ 3: สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส ลิลิตตะเลงพ่าย · แต่งสมุทรโฆษคำฉันท์ตอนจบ · สรรพสิทธิ์คำฉันท์ · จารึกวัดพระเชตุพนฯ (รัชกาลที่ 3 โปรดให้ประชุมผู้รู้จารึกสรรพวิชา ได้ชื่อว่ามหาวิทยาลัยเปิดแห่งแรก)
• รัชกาลที่ 5: พระราชพิธีสิบสองเดือน · ไกลบ้าน (พระราชหัตถเลขา) · เงาะป่า · ลิลิตนิทราชาคริต
• รัชกาลที่ 6: มัทนะพาธา · หัวใจนักรบ · ศกุนตลา · เวนิสวานิช · ทรงตั้ง วรรณคดีสโมสร (พ.ศ. 2457)

วรรณคดีสโมสรยกย่องเป็นยอด

• ลิลิตพระลอ–ลิลิต · สมุทรโฆษคำฉันท์–คำฉันท์ · เสภาขุนช้างขุนแผน–กลอนเสภา · บทละครเรื่องอิเหนา–กลอนบทละครรำ · หัวใจนักรบ–บทละครพูด (ร้อยแก้ว) · มัทนะพาธา–บทละครพูดคำฉันท์ · พระราชพิธีสิบสองเดือน–ความเรียงอธิบาย · สามก๊ก–ความเรียงนิทาน

วรรณกรรมร้อยแก้วสมัยใหม่

• นวนิยายแปลเรื่องแรก ความพยาบาท (แม่วัน) · บางกอกรีคอร์เดอร์ หนังสือพิมพ์ภาษาไทยฉบับแรก (หมอบรัดเลย์)
• นักเขียนสำคัญ: ศรีบูรพา (ข้างหลังภาพ) · ดอกไม้สด (ผู้ดี) · ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช (สี่แผ่นดิน) · ไม้ เมืองเดิม (แผลเก่า) · ยาขอบ (ผู้ชนะสิบทิศ)
• รางวัลซีไรต์ (S.E.A. Write) เริ่ม พ.ศ. 2522 · ผลงานไทยเรื่องแรกที่ได้รับคือ ลูกอีสาน (คำพูน บุญทวี)
• สุนทรภู่ ได้รับยกย่องจากยูเนสโกเป็นบุคคลสำคัญของโลกด้านวรรณกรรม (พ.ศ. 2529) · วันสุนทรภู่ 26 มิถุนายน