ชุดที่ 6 ระดับภาษา ราชาศัพท์ สำนวน สุภาษิต คำพังเพย

ชุดนี้ครอบคลุมการเลือกใช้ภาษาให้เหมาะกับกาลเทศะและบุคคล ได้แก่ ระดับภาษา คำสุภาพ ราชาศัพท์ (พระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ พระภิกษุ บุคคลสำคัญ) สำนวน สุภาษิต คำพังเพย และการนำไปสอน

ซีรีส์ตะลุยข้อสอบครูผู้ช่วย เอกภาษาไทย 2569 • exammvp.com

ระดับภาษา 5 ระดับ

• พิธีการ กล่าวเปิดงาน กล่าวถวายพระพร กล่าวสดุดี · ทางการ หนังสือราชการ ตำราวิชาการ รายงาน · กึ่งทางการ การบรรยายในชั้นเรียน การประชุมกลุ่ม บทความทั่วไป · ไม่เป็นทางการ สนทนากับคนคุ้นเคยทั่วไป · กันเอง เพื่อนสนิท ครอบครัว (ใช้คำตลาด คำสแลงได้)
• คู่คำ ภาษาปาก → ภาษาทางการ: กิน → รับประทาน · หัว → ศีรษะ · หมา → สุนัข · พ่อ → บิดา · ตาย → เสียชีวิต/ถึงแก่กรรม
• ไม่ควรใช้ภาษาต่างระดับปนกันในสารเดียวกัน
• คำสุภาพ (สมัยก่อนใช้ในราชสำนัก): ปลาสลิด → ปลาใบไม้ · ผักบุ้ง → ผักทอดยอด · ถั่วงอก → ถั่วเพาะ · ขนมขี้หนู → ขนมทราย

ราชาศัพท์: หลักสำคัญ

• ทรง + นามสามัญ (ทรงดนตรี ทรงกีฬา ทรงงาน) · ทรง + กริยาสามัญ (ทรงฟัง ทรงวิ่ง) · ทรง + นามราชาศัพท์ (ทรงพระราชนิพนธ์)
• ห้าม ใช้ ทรง นำหน้ากริยาที่เป็นราชาศัพท์อยู่แล้ว: ~~ทรงเสด็จ~~ ~~ทรงเสวย~~ ~~ทรงพระราชทาน~~
• พระมหากษัตริย์/พระราชินี: เสด็จพระราชดำเนิน · พระราชทาน · ประชวร (ป่วย) · สวรรคต (ตาย)
• นามราชาศัพท์: พระบรม- (เฉพาะสิ่งสำคัญของพระมหากษัตริย์: พระบรมราโชวาท พระบรมฉายาลักษณ์ พระบรมราชโองการ) · พระราช- (พระราชดำรัส พระราชหัตถเลขา) · พระ- (อวัยวะ ของใช้ทั่วไป)
• พระราชเสาวนีย์ = คำสั่งของสมเด็จพระราชินี · พระบรมราชโองการ = คำสั่งของพระมหากษัตริย์
• ทูลเกล้าฯ ถวาย สิ่งของที่ยกได้ · น้อมเกล้าฯ ถวาย สิ่งของขนาดใหญ่ที่ยกไม่ได้ (ที่ดิน อาคาร รถยนต์)
• ร่างกาย: พระเศียร (หัว) พระเกศา (ผม) พระขนง (คิ้ว) พระเนตร (ตา) พระนาสิก (จมูก) พระกรรณ (หู) พระปราง (แก้ม) พระโอษฐ์ (ปาก) พระทนต์ (ฟัน) พระหนุ (คาง) พระศอ (คอ) พระอังสา (บ่า) พระหัตถ์ (มือ) พระชงฆ์ (แข้ง) พระบาท (เท้า)
• คำว่า "ตาย": พระมหากษัตริย์–สวรรคต · หม่อมเจ้า–สิ้นชีพิตักษัย · นายกรัฐมนตรี–ถึงแก่อสัญกรรม · รัฐมนตรี องคมนตรี ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นสายสะพาย–ถึงแก่อนิจกรรม · พระภิกษุ–มรณภาพ · บุคคลทั่วไป (สุภาพ)–ถึงแก่กรรม
• พระภิกษุ: ฉัน (กิน) จำวัด (นอน) สรง (อาบน้ำ) อาพาธ (ป่วย) · แทนตนว่า อาตมา · รับคำว่า เจริญพร

สำนวน สุภาษิต คำพังเพย (ความหมายที่ออกบ่อย)

• สุภาษิต ให้คติสอนใจตรง ๆ (ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว) · คำพังเพย กล่าวกลาง ๆ เชิงอุปมา ติชมพฤติกรรม · สำนวน ถ้อยคำที่ความหมายไม่ตรงตามตัวอักษร (สามประเภทนี้มีส่วนซ้อนทับกัน)
• ตีวัวกระทบคราด = โกรธคนหนึ่งแต่ไปแสดงออกกับอีกคนหรือสิ่งของ · ชี้โพรงให้กระรอก = ชี้ช่องให้คนทำชั่ว · รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง = ทำผิดแล้วโทษผู้อื่น · ขี่ช้างจับตั๊กแตน = ลงทุนมากเกินผลที่ได้ · ปิดทองหลังพระ = ทำดีโดยไม่มีใครเห็น · วัวหายล้อมคอก = เกิดเรื่องแล้วจึงป้องกัน · น้ำผึ้งหยดเดียว = เรื่องเล็กลุกลามเป็นเรื่องใหญ่ · เกลือเป็นหนอน = คนในคิดร้าย · ผักชีโรยหน้า = ทำดีเพียงผิวเผิน · สีซอให้ควายฟัง = แนะนำคนที่ไม่รับรู้ ไม่เกิดผล · ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ = ลงทุนสูญเปล่า · หนีเสือปะจระเข้ = พ้นภัยหนึ่งเจออีกภัย · ยื่นหมูยื่นแมว = แลกเปลี่ยนพร้อมกัน · กิ้งก่าได้ทอง/คางคกขึ้นวอ = ได้ดีแล้วลืมตัว · ฝนตกไม่ทั่วฟ้า = ให้ไม่ทั่วถึง · เข็นครกขึ้นภูเขา = ทำสิ่งที่ยากลำบากมาก · ช้าเป็นการนานเป็นคุณ (ตรงข้าม น้ำขึ้นให้รีบตัก)