EP.01 ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และการออกแบบการทดลอง

ความยาวคลิป: 15 นาที 47 วินาที

สรุป

• วิธีการทางวิทยาศาสตร์ 5 ขั้น: ระบุปัญหา → ตั้งสมมติฐาน → ตรวจสอบสมมติฐาน → วิเคราะห์ข้อมูล → สรุปผล (คาถา "ปัญหา สมควรตรวจ วิเคราะห์แล้วสรุป")
• ทักษะกระบวนการ 14 ทักษะ: ขั้นพื้นฐาน 8 (สังเกต วัด คำนวณ จำแนกประเภท สเปซ–สเปซ/สเปซ–เวลา จัดกระทำและสื่อความหมายข้อมูล ลงความเห็นจากข้อมูล พยากรณ์) + ขั้นผสม 6 (ตั้งสมมติฐาน นิยามเชิงปฏิบัติการ กำหนดและควบคุมตัวแปร ทดลอง ตีความหมายข้อมูลและลงข้อสรุป สร้างแบบจำลอง)
• สังเกต vs ลงความเห็น vs พยากรณ์: สังเกต = ข้อเท็จจริงที่รับรู้ตรง ๆ · "เพราะ/น่าจะ/แสดงว่า" = ลงความเห็น · คาดอนาคตหรือค่าที่ยังไม่วัด = พยากรณ์
• ตัวแปร: ต้น = เหตุ (จงใจเปลี่ยน) · ตาม = ผล (วัด) · ควบคุม = คุมให้เท่า · กราฟ "ต้นนอน (แกน X) ตามยืน (แกน Y)" · กลุ่มควบคุม = ชุดที่ไม่ได้รับสิ่งที่ทดสอบ
• สมมติฐาน: "ถ้า [ตัวแปรต้น] … ดังนั้น [ตัวแปรตาม] …" ต้องตรวจสอบได้ และอาจไม่ได้รับการสนับสนุนก็ได้
• นิยามเชิงปฏิบัติการ: กำหนดความหมายให้สังเกต/วัดได้จริง ("หมายถึง… ซึ่งวัดจาก…")
• กราฟ: แปรผันตรง Y/X คงที่ (เส้นตรงผ่านจุดกำเนิด) · แปรผกผัน X×Y คงที่ (เส้นโค้ง) · พยากรณ์ภายในช่วงข้อมูลเชื่อถือได้มากกว่านอกช่วง
• กฎ vs ทฤษฎี: กฎบอกความสัมพันธ์ (มักเป็นสมการ) · ทฤษฎีอธิบายว่าทำไม/อย่างไร · ทฤษฎีไม่กลายเป็นกฎ และแก้ไขได้เมื่อมีหลักฐานใหม่
• หน่วย SI: หน่วยฐาน 7 หน่วย m kg s A K mol cd · k = 10³, c = 10⁻², m = 10⁻³, μ = 10⁻⁶, n = 10⁻⁹