EP.01 บริบทของโลก และสังคมที่เปลี่ยนแปลง

หัวข้อ 1.1 — โลกเปลี่ยน การศึกษาต้องเปลี่ยนอย่างไร

ซีรีส์ติวสอบครูผู้ช่วย ภาค ข (ไม่รวมวิชาเอก) • ครูมิว • exammvp.com

โลกแบบ VUCA สู่โลกแบบ BANI

• VUCA (ยุค 1990): Volatility — ผันผวน เปลี่ยนเร็ว • Uncertainty — ไม่แน่นอน คาดเดายาก • Complexity — ซับซ้อน หลายปัจจัย • Ambiguity — คลุมเครือ ไม่ชัดเจน
• BANI (Jamais Cascio, 2020): Brittle — เปราะบาง พังได้ง่าย • Anxious — วิตกกังวล • Nonlinear — ไม่เป็นเส้นตรง เหตุเล็ก ผลใหญ่ • Incomprehensible — ยากจะเข้าใจ

สูตร 3R x 8C — เริ่มที่ 3R

• Reading (R1) อ่านออก อ่านคล่อง อ่านเข้าใจ
• (W)Riting (R2) เขียนได้ เขียนสื่อสารเป็น
• (A)Rithmetic (R3) คิดเลขเป็น มีทักษะคำนวณ

8C ทักษะที่ผู้เรียนต้องมี

• Critical Thinking (C1) คิดอย่างมีวิจารณญาณ และแก้ปัญหา
• Creativity (C2) คิดสร้างสรรค์ และนวัตกรรม
• Cross-cultural (C3) เข้าใจความต่างทางวัฒนธรรม
• Collaboration (C4) ทำงานเป็นทีม และภาวะผู้นำ
• Communication (C5) สื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ
• Computing (C6) ใช้คอมพิวเตอร์ และเทคโนโลยีสารสนเทศ
• Career & Learning (C7) ทักษะอาชีพ และการเรียนรู้
• Compassion (C8) มีเมตตา กรุณา วินัย คุณธรรม จริยธรรม

จำ 8C เป็นกลอนสองวรรค

หลักจำ: “คิด สร้าง ข้าม ร่วม — สื่อ คอม อาชีพ เมตตา”

• คิด = Critical thinking • สร้าง = Creativity • ข้ามวัฒนธรรม = Cross-cultural • ร่วมมือ = Collaboration
• สื่อสาร = Communication • คอม = Computing • อาชีพ = Career & learning • เมตตา = Compassion

P21 Framework — 3 กลุ่มทักษะ + ระบบสนับสนุน

เสาหลักการเรียนรู้ของ UNESCO

• Learning to Know (เสา 1) เรียนเพื่อรู้
• Learning to Do (เสา 2) เรียนเพื่อนำไปปฏิบัติ ทำเป็น
• Learning to Live Together (เสา 3) เรียนเพื่ออยู่ร่วมกับผู้อื่น
• Learning to Be (เสา 4) เรียนเพื่อเป็นตัวของตัวเอง พัฒนาตน
• Learning to Transform (เพิ่มเติม) เรียนเพื่อเปลี่ยนแปลงตนเองและสังคม

OECD Learning Compass 2030

เป้าหมายคือ ความอยู่ดีมีสุข (Well-being) ของบุคคลและสังคม โดยผู้เรียนต้องมี Student Agency — ความสามารถกำหนดเป้าหมาย ลงมือทำ และรับผิดชอบการเรียนรู้ของตนเอง ร่วมกับ Co-agency จากครู ผู้ปกครอง และชุมชน

• สมรรถนะเพื่อการเปลี่ยนแปลง: การสร้างคุณค่าใหม่ (Creating new value)
• การจัดการความขัดแย้งและภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออก (Reconciling tensions & dilemmas)
• การมีความรับผิดชอบ (Taking responsibility)

เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน SDGs

สหประชาชาติรับรองเมื่อปี 2015 มี 17 เป้าหมาย ให้บรรลุภายในปี 2030 — ด้านการศึกษาคือ เป้าหมายที่ 4 Quality Education : สร้างหลักประกันว่าทุกคนได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพอย่างครอบคลุมและเท่าเทียม และส่งเสริมโอกาสในการเรียนรู้ตลอดชีวิต

• คำสำคัญของเป้าหมายที่ 4: ครอบคลุม • เท่าเทียม • มีคุณภาพ • ตลอดชีวิต
• เชื่อมกับห้องเรียน: การศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (ESD) ความเป็นพลเมืองโลก ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

สังคมไทยเปลี่ยน — ครูต้องรู้ทัน

• สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ (ประชากร) ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไปเกินร้อยละ 20 เด็กเกิดน้อยลง → ต้องเรียนรู้ตลอดชีวิต และสร้างคุณภาพผู้เรียนทุกคน
• Digital Disruption & AI (เทคโนโลยี) ข้อมูลล้น ข่าวปลอม ภัยไซเบอร์ → ต้องรู้เท่าทันสื่อ เป็นพลเมืองดิจิทัล ใช้ AI อย่างมีจริยธรรม
• เศรษฐกิจฐานนวัตกรรม (เศรษฐกิจ) จากผลิตตามสั่ง สู่สร้างมูลค่าด้วยความคิดสร้างสรรค์ → เน้นสมรรถนะ ทักษะอาชีพ และการคิดขั้นสูง

ผลลัพธ์ที่พึงประสงค์ของการศึกษา DOE 3 ด้าน

• ผู้เรียนรู้ (Learner Person) ใฝ่เรียนรู้ สร้างความรู้ด้วยตนเอง เรียนรู้ตลอดชีวิต
• ผู้ร่วมสร้างนวัตกรรม (Innovative Co-creator) คิดสร้างสรรค์ ร่วมมือ สร้างนวัตกรรมและมูลค่าเพิ่ม
• พลเมืองที่เข้มแข็ง (Active Citizen) รักชาติ มีจิตสาธารณะ เคารพกติกา ร่วมพัฒนาสังคม

สิ่งที่ต้องจำจาก EP01

• VUCA = ผันผวน ไม่แน่นอน ซับซ้อน คลุมเครือ • BANI = เปราะบาง กังวล ไม่เป็นเส้นตรง ยากจะเข้าใจ
• 3R8C → 8C ท่องว่า “คิด สร้าง ข้าม ร่วม สื่อ คอม อาชีพ เมตตา”
• P21: 4C อยู่ในกลุ่มทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม
• UNESCO 4 เสา: Know • Do • Live Together • Be (+ Transform)
• SDGs 17 เป้าหมาย ถึงปี 2030 • การศึกษา = เป้าหมายที่ 4
• DOE 2561: “รู้ สร้าง เมือง” = ผู้เรียนรู้ • ผู้ร่วมสร้างนวัตกรรม • พลเมืองที่เข้มแข็ง