EP.09 ออกแบบการเรียนรู้ & การจัดการชั้นเรียน

หัวข้อ 1.3 (ต่อ) — Backward Design จุดประสงค์การเรียนรู้ และการจัดการชั้นเรียน

ซีรีส์ติวสอบครูผู้ช่วย ภาค ข (ไม่รวมวิชาเอก) • ครูมิว • exammvp.com

การออกแบบการเรียนรู้แบบย้อนกลับ (Backward Design) 3 ขั้น

• กำหนดผลลัพธ์ที่ต้องการ (ขั้นที่ 1) เป้าหมาย มาตรฐาน ตัวชี้วัด และความเข้าใจที่คงทน
• กำหนดหลักฐานการเรียนรู้ (ขั้นที่ 2) ภาระงาน/ชิ้นงานและวิธีการประเมิน ที่แสดงว่าผู้เรียนบรรลุเป้าหมาย
• วางแผนการจัดการเรียนรู้ (ขั้นที่ 3) ออกแบบกิจกรรมที่นำไปสู่หลักฐานและเป้าหมาย

จำ Backward Design

หลักจำ: “เป้า → หลักฐาน → กิจกรรม”

• เป้า = ผลลัพธ์ที่ต้องการ / ความเข้าใจที่คงทน
• หลักฐาน = ภาระงาน ชิ้นงาน + วิธีประเมิน (คิดก่อนกิจกรรม)
• กิจกรรม = แผนการจัดการเรียนรู้
• ความเข้าใจ 6 ด้าน: อธิบาย แปลความ ประยุกต์ มีมุมมอง เข้าใจผู้อื่น รู้จักตนเอง

จุดมุ่งหมายด้านพุทธิพิสัยของบลูม — ฉบับเดิม vs ฉบับปรับปรุง

จุดมุ่งหมาย 3 ด้าน & จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม

• 3 ด้าน (K–P–A): พุทธิพิสัย (Cognitive) — ความรู้ K • ทักษะพิสัย (Psychomotor) — ทักษะ/กระบวนการ P • จิตพิสัย (Affective) — เจตคติ ค่านิยม A • จิตพิสัยของแครทโวล: รับรู้ → ตอบสนอง → เห็นคุณค่า → จัดระบบ → เป็นลักษณะนิสัย
• จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม (Mager): พฤติกรรมที่คาดหวัง — สังเกตและวัดได้ เช่น บอก เขียน คำนวณ • เงื่อนไข/สถานการณ์ — เช่น เมื่อกำหนดโจทย์ให้ • เกณฑ์ — เช่น ถูกต้องอย่างน้อย 8 ใน 10 ข้อ • หลีกเลี่ยงคำกว้าง เช่น รู้ เข้าใจ ซาบซึ้ง

องค์ประกอบสำคัญของแผนการจัดการเรียนรู้

• มาตรฐานการเรียนรู้ / ตัวชี้วัด
• จุดประสงค์การเรียนรู้ (K–P–A) และสาระสำคัญ / ความคิดรวบยอด
• สาระการเรียนรู้ • สมรรถนะสำคัญ • คุณลักษณะอันพึงประสงค์
• กิจกรรมการเรียนรู้ (ขั้นนำ–ขั้นสอน–ขั้นสรุป หรือตามรูปแบบ เช่น 5E)
• สื่อ / แหล่งเรียนรู้ • การวัดและประเมินผล (วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์)
• บันทึกหลังการสอน — ผลการสอน ปัญหา แนวทางแก้ไข (ต่อยอดเป็นวิจัยในชั้นเรียน)

การจัดการชั้นเรียนของคูนิน

• การรู้รอบตัว (Withitness) ครูรู้ทุกสิ่งที่เกิดขึ้นในห้อง เหมือนมีตาหลัง
• การทำหลายอย่างพร้อมกัน (Overlapping) ดูแลหลายเหตุการณ์ได้พร้อมกันโดยไม่เสียจังหวะการสอน
• ความต่อเนื่องราบรื่น (Momentum & Smoothness) บทเรียนลื่นไหล ไม่สะดุด เปลี่ยนกิจกรรมอย่างราบรื่น
• การกระตุ้นกลุ่ม (Group Alerting) ให้ทุกคนตื่นตัวและมีส่วนร่วมตลอดเวลา
• ผลกระทบระลอกคลื่น (Ripple Effect) การจัดการพฤติกรรมคนหนึ่งส่งผลต่อคนอื่นในห้อง
• วินัยแบบกล้าแสดงออก (Canter) ครูกำหนดกฎชัดเจน ใช้ผลที่ตามมาอย่างสม่ำเสมอ (Assertive Discipline)

ระเบียบ ศธ. ว่าด้วยการลงโทษนักเรียนและนักศึกษา พ.ศ. 2548

• ว่ากล่าวตักเตือน — กรณีกระทำผิดไม่ร้ายแรง
• ทำทัณฑ์บน — ประพฤติตนไม่เหมาะสม ทำให้เสื่อมเสียชื่อเสียงสถานศึกษา (ทำเป็นหนังสือ เชิญผู้ปกครองมารับทราบ)
• ตัดคะแนนความประพฤติ — ตามหลักเกณฑ์ของสถานศึกษา และแจ้งผู้ปกครองทราบ
• ทำกิจกรรมเพื่อให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม — ตามที่สถานศึกษากำหนด
• ห้ามลงโทษด้วยวิธีรุนแรง แบบกลั่นแกล้ง หรือด้วยความโกรธ — ให้คำนึงถึงอายุ ความร้ายแรงของพฤติการณ์ และเพื่อแก้นิสัยและพฤติกรรม

จำให้แม่นลำดับและองค์ประกอบ

• Backward Design (Wiggins & McTighe): ผลลัพธ์ → หลักฐาน → กิจกรรม ห้ามสลับ
• บลูมฉบับปรับปรุง: จำ เข้าใจ ประยุกต์ใช้ วิเคราะห์ ประเมินค่า สร้างสรรค์ — สูงสุดคือสร้างสรรค์
• จิตพิสัย (แครทโวล): รับรู้ → ตอบสนอง → เห็นคุณค่า → จัดระบบ → เกิดลักษณะนิสัย
• จุดประสงค์เชิงพฤติกรรมของเมเจอร์: พฤติกรรม • เงื่อนไข • เกณฑ์

4. จุดประสงค์ “เมื่อกำหนดภาพสัตว์ 10 ภาพให้ นักเรียนสามารถจำแนกสัตว์มีกระดูกสันหลังได้ถูกต้องอย่างน้อย 8 ภาพ” ข้อความที่ขีดเน้นคือองค์ประกอบใด

• ก. พฤติกรรมที่คาดหวัง
• ข. เงื่อนไขหรือสถานการณ์
• ค. เกณฑ์
• ง. เนื้อหาสาระ

เฉลย ค — “เมื่อกำหนดภาพ…ให้” = เงื่อนไข • “จำแนก” = พฤติกรรม • “อย่างน้อย 8 ภาพ” = เกณฑ์

5. ครูตั้งคำถามกับทั้งห้อง แล้วเว้นช่วงให้ทุกคนคิดก่อนจึงสุ่มเรียกชื่อ เพื่อให้นักเรียนทุกคนตื่นตัว ตรงกับแนวคิดของคูนินข้อใด

• ก. Withitness
• ข. Overlapping
• ค. Group Alerting
• ง. Ripple Effect

เฉลย ค — ทำให้ทุกคนตื่นตัวและมีส่วนร่วม = Group Alerting

6. จุดมุ่งหมายด้านจิตพิสัยตามแนวคิดของแครทโวล ขั้นใดสูงที่สุด

• ก. การรับรู้ (Receiving)
• ข. การเห็นคุณค่า (Valuing)
• ค. การจัดระบบ (Organization)
• ง. การเกิดลักษณะนิสัย (Characterization)

เฉลย ง — รับรู้ → ตอบสนอง → เห็นคุณค่า → จัดระบบ → เกิดลักษณะนิสัย

สิ่งที่ต้องจำจาก EP09

• Backward Design: “เป้า → หลักฐาน → กิจกรรม”
• Bloom ปรับปรุง: จำ เข้าใจ ประยุกต์ วิเคราะห์ ประเมินค่า สร้างสรรค์
• จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม: พฤติกรรม + เงื่อนไข + เกณฑ์ • จุดมุ่งหมาย 3 ด้าน K–P–A
• คูนิน: Withitness • Overlapping • Momentum • Group Alerting • Ripple
• ลงโทษ 4 สถาน (2548): “เตือน ทัณฑ์ ตัด กิจกรรม” • ห้ามรุนแรง กลั่นแกล้ง หรือด้วยความโกรธ