EP.06 ทฤษฎีและ การพัฒนาหลักสูตร

หัวข้อ 1.3 — ปรัชญาการศึกษา องค์ประกอบ และรูปแบบการพัฒนาหลักสูตร

ซีรีส์ติวสอบครูผู้ช่วย ภาค ข (ไม่รวมวิชาเอก) • ครูมิว • exammvp.com

ปรัชญาการศึกษา 5 ลัทธิ

จำ 5 ปรัชญาด้วยคำสำคัญ

หลักจำ: “นิรันดร์=ไม่เปลี่ยน สาระ=เนื้อหา พิพัฒน์=ลงมือทำ ปฏิรูป=สังคม อัตถิ=เลือกเอง”

• เห็นคำว่า อมตะ คลาสสิก ความจริงนิรันดร์ → นิรันตรนิยม
• เห็นคำว่า เนื้อหาหลัก พื้นฐาน วินัย มรดกวัฒนธรรม → สารัตถนิยม
• เห็นคำว่า Learning by doing ประสบการณ์ ดิวอี้ → พิพัฒนาการนิยม
• เห็นคำว่า แก้ปัญหาสังคม ชุมชน → ปฏิรูปนิยม
• เห็นคำว่า เสรีภาพ การเลือก ความเป็นตัวของตัวเอง → อัตถิภาวนิยม

หลักสูตรแบบต่าง ๆ ที่ออกสอบบ่อย

• แบบรายวิชา (Subject) แยกเป็นรายวิชาชัดเจน เน้นเนื้อหา
• แบบหมวดวิชา (Broad Fields) รวมวิชาที่สัมพันธ์กันเป็นหมวด เช่น สังคมศึกษา
• แบบแกน (Core) มีวิชาแกนที่ทุกคนเรียน แล้วเชื่อมวิชาอื่น
• แบบบูรณาการ (Integrated) เชื่อมโยงความรู้หลายวิชารอบหัวข้อเดียว
• แบบกิจกรรม/ประสบการณ์ (Activity) ยึดความสนใจและประสบการณ์ของผู้เรียน
• หลักสูตรแฝง (Hidden) สิ่งที่ผู้เรียนได้เรียนรู้โดยไม่ได้เขียนไว้ เช่น ค่านิยม บรรยากาศ แบบอย่างครู

หลักการพัฒนาหลักสูตรของไทเลอร์ — 4 คำถามพื้นฐาน

• จุดมุ่งหมาย (คำถาม 1) โรงเรียนควรมีจุดมุ่งหมายอะไร
• ประสบการณ์ (คำถาม 2) ประสบการณ์การเรียนรู้อะไรที่ช่วยให้บรรลุจุดมุ่งหมาย
• การจัดประสบการณ์ (คำถาม 3) จัดประสบการณ์อย่างไรให้มีประสิทธิภาพ
• การประเมินผล (คำถาม 4) จะประเมินอย่างไรว่าบรรลุจุดมุ่งหมาย

รูปแบบการพัฒนาหลักสูตรของทาบา 7 ขั้น (แบบรากหญ้า)

• วินิจฉัยความต้องการของผู้เรียน
• กำหนดจุดมุ่งหมาย
• คัดเลือกเนื้อหา
• จัดลำดับเนื้อหา
• คัดเลือกประสบการณ์การเรียนรู้
• จัดลำดับประสบการณ์การเรียนรู้
• กำหนดสิ่งที่จะประเมินและวิธีการประเมิน

การประเมินหลักสูตรแบบ CIPP Model

• Context (C) ประเมินบริบท — ความต้องการ สภาพแวดล้อม จุดมุ่งหมาย
• Input (I) ประเมินปัจจัยนำเข้า — ครู งบประมาณ สื่อ หลักสูตร
• Process (P) ประเมินกระบวนการ — การนำหลักสูตรไปใช้
• Product (P) ประเมินผลผลิต — ผลที่เกิดกับผู้เรียน

แยกปรัชญาและแนวคิดหลักสูตรที่คล้ายกัน

• นิรันตรนิยม = ความจริงนิรันดร์ หนังสือคลาสสิก • สารัตถนิยม = เนื้อหาสาระหลัก ที่สังคมสืบทอด
• พิพัฒนาการนิยม = เรียนจากการลงมือทำ (ดิวอี้) • ปฏิรูปนิยม = ใช้โรงเรียนปฏิรูปสังคม
• อัตถิภาวนิยม = เสรีภาพในการเลือก และรับผิดชอบต่อการเลือกของตนเอง
• ไทเลอร์ = เริ่มจากจุดมุ่งหมาย • ทาบา = เริ่มจากวินิจฉัยความต้องการ แบบรากหญ้า

4. ครูเน้นให้นักเรียนอ่านวรรณกรรมคลาสสิกและหนังสือดีของโลก เพราะเชื่อว่าความจริงและคุณค่าบางอย่างไม่เปลี่ยนแปลงตามกาลเวลา สอดคล้องกับปรัชญาใด

• ก. นิรันตรนิยม (Perennialism)
• ข. พิพัฒนาการนิยม (Progressivism)
• ค. ปฏิรูปนิยม (Reconstructionism)
• ง. อัตถิภาวนิยม (Existentialism)

เฉลย ก — ความจริงไม่เปลี่ยน + หนังสือคลาสสิก = นิรันตรนิยม

5. รูปแบบการพัฒนาหลักสูตรของทาบา (Taba) ขั้นแรกคือข้อใด

• ก. การกำหนดจุดมุ่งหมาย
• ข. การวินิจฉัยความต้องการ
• ค. การคัดเลือกเนื้อหา
• ง. การกำหนดสิ่งที่จะประเมิน

เฉลย ข — ทาบาแบบรากหญ้า เริ่มจากวินิจฉัยความต้องการของผู้เรียน แล้วจึงกำหนดจุดมุ่งหมาย

6. การประเมินหลักสูตรที่ตรวจสอบว่าผู้เรียนที่จบหลักสูตรมีคุณภาพตามจุดมุ่งหมายหรือไม่ ตรงกับด้านใดของ CIPP Model

• ก. Context (บริบท)
• ข. Input (ปัจจัยนำเข้า)
• ค. Process (กระบวนการ)
• ง. Product (ผลผลิต)

เฉลย ง — คุณภาพผู้เรียนที่จบหลักสูตร = ผลผลิต (Product)

7. ครูจัดหน่วยการเรียนรู้เรื่อง “น้ำ” โดยเชื่อมโยงความรู้วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ ภาษาไทย และสังคมศึกษาไว้รอบหัวเรื่องเดียว เป็นหลักสูตรแบบใด

• ก. หลักสูตรแบบรายวิชา
• ข. หลักสูตรแบบบูรณาการ
• ค. หลักสูตรแบบแกน
• ง. หลักสูตรแฝง

เฉลย ข — เชื่อมโยงหลายวิชารอบหัวเรื่องเดียว = หลักสูตรแบบบูรณาการ

สิ่งที่ต้องจำจาก EP06

• ปรัชญา 5 ลัทธิ: นิรันดร์=ไม่เปลี่ยน • สาระ=เนื้อหา • พิพัฒน์=ลงมือทำ (ดิวอี้) • ปฏิรูป=สังคม • อัตถิ=เลือกเอง
• หลักสูตรแฝง = เรียนรู้จากแบบอย่าง บรรยากาศ โดยไม่ได้เขียนไว้
• ไทเลอร์ 4 คำถาม: “เป้า ประสบการณ์ จัด ประเมิน”
• ทาบา 7 ขั้น แบบรากหญ้า: วินิจฉัย → เป้า → เลือก/จัดเนื้อหา → เลือก/จัดประสบการณ์ → ประเมิน
• CIPP: บริบท • ปัจจัยนำเข้า • กระบวนการ • ผลผลิต