EP.08 ศาสตร์การสอน 1 Active Learning

หัวข้อ 1.3 — การจัดการเรียนรู้เชิงรุก และรูปแบบการสอนที่ออกสอบบ่อย

ซีรีส์ติวสอบครูผู้ช่วย ภาค ข (ไม่รวมวิชาเอก) • ครูมิว • exammvp.com

Active Learning คืออะไร

การจัดการเรียนรู้ที่ให้ผู้เรียนลงมือทำ และคิดเกี่ยวกับสิ่งที่ตนกำลังทำ (Bonwell & Eison, 1991) — ผู้เรียนเป็นผู้สร้างความรู้ ครูเปลี่ยนบทบาทจากผู้บอกความรู้ เป็นผู้อำนวยความสะดวก (Facilitator)

• เน้นการคิดขั้นสูง: วิเคราะห์ สังเคราะห์ ประเมินค่า
• ผู้เรียนมีปฏิสัมพันธ์ ทำงานร่วมกัน สะท้อนคิด (Reflection)
• สอดคล้องกับแนวคิดคอนสตรัคติวิสต์ และ พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ: ผู้เรียนสำคัญที่สุด

พีระมิดการเรียนรู้ (Learning Pyramid)

วัฏจักรการเรียนรู้ 5E

• Engage (E1) สร้างความสนใจ เชื่อมโยงความรู้เดิม
• Explore (E2) สำรวจและค้นหา ลงมือทดลอง
• Explain (E3) อธิบายและลงข้อสรุป
• Elaborate (E4) ขยายความรู้ นำไปใช้ในสถานการณ์ใหม่
• Evaluate (E5) ประเมินความรู้และกระบวนการ

จำ 5E และ 7E

หลักจำ: 5E: “สนใจ สำรวจ อธิบาย ขยาย ประเมิน”

• Engage → Explore → Explain → Elaborate → Evaluate
• เพิ่ม Elicit (ตรวจสอบความรู้เดิม) ไว้หน้าสุด + Extend (นำไปใช้ต่อยอด) ไว้ท้ายสุด
• กับดัก: ขั้นทดลอง/ค้นหา = Explore • ขั้นสรุป = Explain

Problem-based vs Project-based Learning

• Problem-based Learning: เริ่มจากปัญหาในสถานการณ์จริง • ผู้เรียนค้นคว้าเพื่อหาทางแก้ปัญหา • ผลลัพธ์: ความรู้ + ทักษะการแก้ปัญหา • ครูเป็นผู้อำนวยความสะดวก
• Project-based Learning: เน้นการสร้างชิ้นงาน/ผลงาน • วางแผน ลงมือทำ ตามความสนใจ • ผลลัพธ์: ผลงานหรือนวัตกรรม ที่นำเสนอได้ • ใช้เวลาต่อเนื่อง บูรณาการหลายวิชา

หลักการ CIPPA Model

• Construct (C) ผู้เรียนสร้างความรู้ด้วยตนเอง
• Interaction (I) มีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นและแหล่งเรียนรู้
• Physical Participation (P) มีส่วนร่วมทางกาย เคลื่อนไหว
• Process Learning (P) เรียนรู้กระบวนการ ควบคู่ผลงาน
• Application (A) นำความรู้ไปประยุกต์ใช้

เทคนิคการเรียนรู้แบบร่วมมือที่ออกสอบบ่อย

รูปแบบการสอนร่วมสมัยที่ควรรู้

• ห้องเรียนกลับด้าน (Flipped Classroom) — ศึกษาเนื้อหาที่บ้านผ่านคลิป แล้วทำกิจกรรม/แก้โจทย์ในห้อง
• STEM / STEAM — บูรณาการวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิศวกรรม (ศิลปะ) คณิตศาสตร์ ผ่านกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม
• การสอนแบบสาธิต / บทบาทสมมติ / กรณีศึกษา — เลือกให้เหมาะกับจุดประสงค์
• Gamification — ใช้กลไกเกม (คะแนน เหรียญ ภารกิจ) สร้างแรงจูงใจ
• การสอนแบบ 4MAT (แมคคาร์ธี) — วงจร 8 ขั้น สลับสมองซีกขวา–ซีกซ้าย ตามแบบการเรียนรู้ 4 แบบ

แยกเทคนิคการสอนที่หน้าตาคล้ายกัน

• 7E = 5E + Elicit (ตรวจสอบความรู้เดิม ก่อน Engage) + Extend (นำความรู้ไปใช้ หลัง Evaluate)
• STAD = คละความสามารถ สอบรายบุคคล รวมคะแนนพัฒนาการ • TGT = ใช้เกมแข่งขันแทนการสอบ
• Jigsaw = กลุ่มบ้าน → กลุ่มผู้เชี่ยวชาญ → กลับมาสอนเพื่อน
• CIPPA (ทิศนา แขมมณี): สร้างความรู้ • ปฏิสัมพันธ์ • ร่างกาย • กระบวนการ • ประยุกต์ใช้

4. รูปแบบ 7E แตกต่างจาก 5E เพราะเพิ่มขั้นใดเข้ามา

• ก. Elicit และ Extend
• ข. Engage และ Evaluate
• ค. Explore และ Explain
• ง. Elaborate และ Extend

เฉลย ก — เพิ่ม Elicit ไว้หน้าสุด และ Extend ไว้ท้ายสุด

5. การเรียนแบบร่วมมือใด จัดกลุ่มคละความสามารถ ทดสอบรายบุคคล แล้วนำคะแนนพัฒนาการของสมาชิกมารวมเป็นคะแนนกลุ่ม

• ก. STAD
• ข. TGT
• ค. Jigsaw
• ง. Think–Pair–Share

เฉลย ก — สอบรายบุคคล + คะแนนพัฒนาการ = STAD • ถ้าใช้เกมแข่งขัน = TGT

6. ในหลักการ CIPPA ตัวอักษร A หมายถึงข้อใด

• ก. Active Learning
• ข. Application (การประยุกต์ใช้ความรู้)
• ค. Assessment (การประเมิน)
• ง. Analysis (การวิเคราะห์)

เฉลย ข — C สร้างความรู้ • I ปฏิสัมพันธ์ • P ร่างกาย • P กระบวนการ • A ประยุกต์ใช้

สิ่งที่ต้องจำจาก EP08

• Active Learning = ลงมือทำ + คิดเกี่ยวกับสิ่งที่ทำ • ครูเป็นผู้อำนวยความสะดวก
• พีระมิดการเรียนรู้: Passive 5–10–20–30% • Active 50–75–90%
• 5E: “สนใจ สำรวจ อธิบาย ขยาย ประเมิน” • 7E เพิ่ม Elicit + Extend
• Problem-based = เริ่มจากปัญหา • Project-based = ปลายทางคือชิ้นงาน
• CIPPA: “สร้าง สัมพันธ์ กาย กระบวนการ ใช้” • Jigsaw = กลุ่มบ้าน–ผู้เชี่ยวชาญ