EP.02 ปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียง

หัวข้อ 1.1 (ต่อ) — 3 ห่วง 2 เงื่อนไข และการน้อมนำสู่สถานศึกษา

ซีรีส์ติวสอบครูผู้ช่วย ภาค ข (ไม่รวมวิชาเอก) • ครูมิว • exammvp.com

ความเป็นมาของปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

• พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) ทรงมีพระราชดำรัสชี้แนะแนวทางแก่พสกนิกรมาตั้งแต่ก่อนวิกฤตเศรษฐกิจ
• ทรงเน้นย้ำอีกครั้งหลังวิกฤตเศรษฐกิจปี 2540 (ต้มยำกุ้ง) ว่าเป็นแนวทางให้ประเทศอยู่รอดอย่างมั่นคง
• สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ประมวลและกลั่นกรองนิยาม แล้วได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้เผยแพร่
• อัญเชิญเป็นปรัชญานำทางในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติตั้งแต่ฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2545–2549) จนถึงปัจจุบัน

หัวใจคือ ทางสายกลาง

ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เป็นปรัชญาชี้ถึงแนวการดำรงอยู่และปฏิบัติตนของประชาชนในทุกระดับ ตั้งแต่ระดับครอบครัว ชุมชน จนถึงระดับรัฐ ให้ดำเนินไปในทางสายกลาง เพื่อให้ก้าวทันต่อโลกยุคโลกาภิวัตน์

• ใช้ได้กับทุกระดับ ทุกอาชีพ ไม่ใช่เฉพาะเกษตรกร
• ไม่ใช่การ “ประหยัดจนไม่ใช้จ่าย” แต่คือความพอดีและการรู้จักพึ่งตนเอง

3 ห่วง — คุณลักษณะของความพอเพียง

• ความพอประมาณ (ห่วงที่ 1) ความพอดี ไม่น้อยเกินไป ไม่มากเกินไป และไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น
• ความมีเหตุผล (ห่วงที่ 2) ตัดสินใจโดยพิจารณาเหตุปัจจัยที่เกี่ยวข้อง และคาดการณ์ผลที่จะเกิดขึ้นอย่างรอบคอบ
• การมีภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว (ห่วงที่ 3) เตรียมพร้อมรับผลกระทบและการเปลี่ยนแปลง โดยคำนึงถึงสถานการณ์ทั้งใกล้และไกล

2 เงื่อนไข — ฐานรากของการตัดสินใจ

• เงื่อนไขความรู้: รอบรู้ — รู้วิชาการที่เกี่ยวข้องอย่างรอบด้าน • รอบคอบ — นำความรู้มาเชื่อมโยงเพื่อวางแผน • ระมัดระวัง — ระวังในขั้นปฏิบัติ
• เงื่อนไขคุณธรรม: ซื่อสัตย์สุจริต และตระหนักในคุณธรรม • ขยัน อดทน มีความเพียร • ใช้สติปัญญาในการดำเนินชีวิต • แบ่งปัน ไม่โลภ

นำไปสู่ชีวิตที่ สมดุล มั่นคง ยั่งยืน ใน 4 มิติ

• มิติเศรษฐกิจ — ใช้จ่ายพอดี มีเงินออม ลดหนี้ พึ่งตนเองได้
• มิติสังคม — ช่วยเหลือเกื้อกูล สามัคคี สร้างเครือข่ายชุมชน
• มิติสิ่งแวดล้อม — ใช้ทรัพยากรอย่างรู้คุณค่า อนุรักษ์และฟื้นฟู
• มิติวัฒนธรรม — รักษาภูมิปัญญาและวิถีไทย พร้อมรับสิ่งใหม่อย่างรู้เท่าทัน

จำโครงสร้างทั้งหมดในประโยคเดียว

หลักจำ: “พ่อมีภูมิ ลูกรู้คุณ”

• พ่อ = พอประมาณ (ห่วงที่ 1)
• มี = มีเหตุผล (ห่วงที่ 2)
• ภูมิ = ภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว (ห่วงที่ 3)
• ลูกรู้คุณ = เงื่อนไขความรู้ + เงื่อนไขคุณธรรม
• ผลลัพธ์ 4 มิติ = “เงิน คน ป่า ประเพณี”

พฤติกรรมนี้ตรงกับห่วง/เงื่อนไขใด

เกษตรทฤษฎีใหม่ — ตัวอย่างการประยุกต์ใช้

• พึ่งตนเอง (ขั้นที่ 1) แบ่งพื้นที่ 30 : 30 : 30 : 10

สระน้ำ • นาข้าว • ไม้ผล/พืชไร่ • ที่อยู่อาศัย

• รวมพลังเป็นกลุ่ม (ขั้นที่ 2) รวมกลุ่มสหกรณ์ ร่วมกันผลิต การตลาด สวัสดิการ และการศึกษา
• ร่วมมือภายนอก (ขั้นที่ 3) ร่วมมือกับแหล่งเงินทุน ธุรกิจเอกชน เพื่อขยายกิจกรรม

ครูนำปรัชญาไปใช้ในโรงเรียนได้อย่างไร

• การบริหารสถานศึกษา — กำหนดนโยบาย ใช้ทรัพยากรคุ้มค่า บริหารความเสี่ยง
• หลักสูตรและการเรียนรู้ — บูรณาการในทุกกลุ่มสาระ เน้นให้ผู้เรียนคิดตามหลัก 3 ห่วง 2 เงื่อนไข
• กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน — ธนาคารโรงเรียน ออมทรัพย์ เกษตรในโรงเรียน ลดขยะ
• คุณลักษณะอันพึงประสงค์ — หลักสูตรแกนกลางฯ ข้อ 5 อยู่อย่างพอเพียง
• ภาคีเครือข่าย — ร่วมมือแบบ บวร บ้าน วัด โรงเรียน (และราชการ)

สิ่งที่ต้องจำจาก EP02

• แก่นของปรัชญา = ทางสายกลาง ใช้ได้ทุกระดับ ทุกอาชีพ
• 3 ห่วง + 2 เงื่อนไข → “พ่อมีภูมิ ลูกรู้คุณ”
• เงื่อนไขความรู้ = รอบรู้ รอบคอบ ระมัดระวัง
• ผลลัพธ์ = สมดุล มั่นคง ยั่งยืน ใน 4 มิติ “เงิน คน ป่า ประเพณี”
• ทฤษฎีใหม่ขั้นที่ 1 แบ่งพื้นที่ 30 : 30 : 30 : 10
• หลักสูตรแกนกลางฯ คุณลักษณะข้อ 5 = อยู่อย่างพอเพียง