EP.11 การวัดและประเมินผล ตอนที่ 1

หัวข้อ 1.4 — แนวคิด ประเภทการประเมิน มาตราการวัด และเครื่องมือวัด

ซีรีส์ติวสอบครูผู้ช่วย ภาค ข (ไม่รวมวิชาเอก) • ครูมิว • exammvp.com

การวัด vs การประเมิน vs การประเมินค่า

• การวัดผล (Measurement) การกำหนดตัวเลข/ปริมาณให้กับคุณลักษณะ เช่น ได้ 18 คะแนน
• การประเมินผล (Assessment) การเก็บรวบรวมข้อมูลหลายวิธีเพื่อดูพัฒนาการ และนำไปพัฒนาผู้เรียน
• การประเมินค่า (Evaluation) การตัดสินคุณค่าโดยเทียบกับเกณฑ์ เช่น ผ่าน / ได้เกรด 3

ประเภทการประเมินตามจุดมุ่งหมาย

Assessment for • as • of Learning

• การประเมินเพื่อการเรียนรู้ (for Learning) ครูใช้ผลเพื่อพัฒนาการสอน ให้ข้อมูลย้อนกลับ (≈ Formative)
• การประเมินในฐานะการเรียนรู้ (as Learning) ผู้เรียนประเมินตนเอง สะท้อนคิด กำกับการเรียนของตน
• การประเมินผลการเรียนรู้ (of Learning) ตัดสินผลสัมฤทธิ์ รายงานผล (≈ Summative)

การประเมินแบบอิงกลุ่ม vs อิงเกณฑ์

• อิงกลุ่ม (Norm-referenced): เทียบกับคนอื่นในกลุ่ม • บอกว่าใครเก่งกว่าใคร จัดอันดับ • ใช้คัดเลือก เช่น สอบแข่งขัน • ข้อสอบควรมีความยากปานกลาง จำแนกได้ดี
• อิงเกณฑ์ (Criterion-referenced): เทียบกับเกณฑ์ที่กำหนดไว้ • บอกว่าผ่าน/ไม่ผ่าน บรรลุจุดประสงค์หรือไม่ • ใช้ในการตัดสินผลการเรียนตามหลักสูตร • ทุกคนอาจผ่านได้ หากถึงเกณฑ์

มาตราการวัด 4 ระดับ (ต่ำ → สูง)

วิธีการและเครื่องมือวัดที่ออกสอบบ่อย

• ข้อสอบปรนัย/อัตนัย (แบบทดสอบ) ปรนัย: เลือกตอบ ถูก–ผิด จับคู่ เติมคำ • อัตนัย: เขียนตอบ
• แบบตรวจสอบรายการ (การสังเกต) Checklist — มี/ไม่มี ทำ/ไม่ทำ
• Rating Scale (มาตรประมาณค่า) เช่นมาตรวัดแบบลิเคิร์ต 5 ระดับ
• Interview (การสัมภาษณ์) แบบมีโครงสร้าง / ไม่มีโครงสร้าง
• เกณฑ์การให้คะแนน (Rubric) แบบภาพรวม (Holistic) และแบบแยกองค์ประกอบ (Analytic)
• แฟ้มสะสมงาน (Portfolio) รวบรวมผลงานแสดงพัฒนาการ พร้อมการสะท้อนตนเอง
• ประเมินการปฏิบัติ (Performance) ให้ลงมือทำจริง ประเมินทั้งกระบวนการและผลงาน
• บันทึกพฤติการณ์ (Anecdotal) จดบันทึกเหตุการณ์สำคัญที่สังเกตได้

การประเมินตามสภาพจริง

การประเมินจากงานหรือสถานการณ์ที่ใกล้เคียงชีวิตจริง เน้นให้ผู้เรียนลงมือปฏิบัติ ใช้วิธีการหลากหลาย ประเมินอย่างต่อเนื่องควบคู่กับการเรียนการสอน และให้ผู้เรียน ครู เพื่อน และผู้ปกครองมีส่วนร่วม

• เครื่องมือที่นิยม: ภาระงาน + รูบริก • แฟ้มสะสมงาน • การสังเกต • การประเมินตนเองและเพื่อนประเมิน
• เน้นทั้งกระบวนการและผลงาน ไม่ใช่เพียงคะแนนสอบ

อ่านโจทย์ให้เจอคำสำคัญ

• “ปรับปรุงการสอน” = Formative • “ตัดสินผล ให้เกรด” = Summative • “หาสาเหตุ จุดบกพร่อง” = Diagnostic
• “เทียบกับคนอื่น / จัดอันดับ” = อิงกลุ่ม • “เทียบกับเกณฑ์ / จุดประสงค์” = อิงเกณฑ์
• “ผู้เรียนประเมินตนเอง กำกับการเรียนรู้” = Assessment as Learning
• อันตรภาค = ไม่มีศูนย์แท้ (คะแนนสอบ อุณหภูมิ) • อัตราส่วน = มีศูนย์แท้ (น้ำหนัก ส่วนสูง)

4. นักเรียนประเมินผลงานของตนเองตามเกณฑ์รูบริก แล้วตั้งเป้าหมายพัฒนาตนเองในงานชิ้นต่อไป เป็นการประเมินแบบใด

• ก. Assessment of Learning
• ข. Assessment for Learning
• ค. Assessment as Learning
• ง. Placement Assessment

เฉลย ค — ผู้เรียนประเมินและกำกับการเรียนรู้ของตนเอง = Assessment as Learning

5. ครูต้องการประเมินทักษะการทดลองวิทยาศาสตร์ โดยให้คะแนนแยกเป็นรายด้าน เช่น การตั้งสมมติฐาน การใช้อุปกรณ์ และการสรุปผล ควรใช้เครื่องมือใด

• ก. แบบทดสอบปรนัย
• ข. เกณฑ์การให้คะแนนแบบภาพรวม (Holistic Rubric)
• ค. เกณฑ์การให้คะแนนแบบแยกองค์ประกอบ (Analytic Rubric)
• ง. แบบบันทึกพฤติการณ์

เฉลย ค — ให้คะแนนแยกรายด้าน = Analytic Rubric • ให้คะแนนเดียวทั้งชิ้น = Holistic

6. โรงเรียนรับนักเรียนเข้าห้องเรียนพิเศษ โดยคัดเฉพาะผู้ที่ได้คะแนนสูงสุด 30 อันดับแรก เป็นการประเมินแบบใด

• ก. อิงเกณฑ์
• ข. อิงกลุ่ม
• ค. อิงตนเอง
• ง. ประเมินระหว่างเรียน

เฉลย ข — จัดอันดับเทียบกับคนอื่น = อิงกลุ่ม

สิ่งที่ต้องจำจาก EP11

• วัด = ตัวเลข • ประเมิน = เก็บข้อมูลเพื่อพัฒนา • ประเมินค่า = ตัดสินคุณค่า
• Formative = ปรับปรุง • Summative = ตัดสิน • Diagnostic = หาจุดบกพร่อง
• อิงกลุ่ม = เทียบคนอื่น • อิงเกณฑ์ = เทียบเกณฑ์
• มาตราการวัด: “นาม เรียง อัน อัตรา” — คะแนนสอบ = อันตรภาค
• รูบริก: Holistic (ภาพรวม) / Analytic (แยกองค์ประกอบ) • ประเมินตามสภาพจริง