EP.05 จิตวิทยา การให้คำปรึกษา

หัวข้อ 1.2 (ต่อ) — การแนะแนว ทฤษฎีการปรึกษา และระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน

ซีรีส์ติวสอบครูผู้ช่วย ภาค ข (ไม่รวมวิชาเอก) • ครูมิว • exammvp.com

การแนะแนว vs การให้คำปรึกษา

• การแนะแนว (Guidance): กระบวนการช่วยให้บุคคลรู้จักตนเองและสิ่งแวดล้อม • ขอบเขตกว้าง ทำได้ทั้งรายกลุ่มและรายบุคคล • ครอบคลุม 3 ด้าน: การศึกษา • อาชีพ • ส่วนตัวและสังคม
• การให้คำปรึกษา (Counseling): เป็นหัวใจของบริการแนะแนว • ความสัมพันธ์แบบตัวต่อตัวหรือกลุ่มเล็ก อย่างมีจุดมุ่งหมาย • ช่วยให้ผู้รับการปรึกษาเข้าใจตนเอง ตัดสินใจ และแก้ปัญหาได้เอง

บริการแนะแนว 5 บริการ

• บริการศึกษาข้อมูลรายบุคคล — เก็บข้อมูลนักเรียนเพื่อให้รู้จักนักเรียนอย่างรอบด้าน
• บริการสนเทศ — ให้ข้อมูลด้านการศึกษา อาชีพ และส่วนตัว–สังคม
• บริการให้คำปรึกษา — หัวใจของการแนะแนว
• บริการจัดวางตัวบุคคล — จัดให้นักเรียนได้อยู่ในที่ที่เหมาะสม เช่น เลือกแผนการเรียน ชุมนุม ทุน
• บริการติดตามผล — ติดตามว่าการช่วยเหลือได้ผลหรือไม่

ทักษะการให้คำปรึกษาที่ออกสอบบ่อย

• การใส่ใจ (Attending) ประสานสายตา ท่าทางเปิดรับ น้ำเสียงอบอุ่น
• การถาม (Questioning) เน้นคำถามปลายเปิด เช่น “รู้สึกอย่างไรบ้าง”
• การทวนความ (Paraphrasing) พูดเนื้อหาที่ผู้รับการปรึกษาพูดด้วยคำของเราเอง
• การสะท้อนความรู้สึก (Reflection) สะท้อนอารมณ์ความรู้สึก เช่น “ดูเหมือนเธอกังวลมาก”
• การทำให้กระจ่าง (Clarifying) ถามเพื่อทำความเข้าใจสิ่งที่ยังคลุมเครือ
• การสรุปความ (Summarizing) รวบรวมประเด็นสำคัญทั้งเนื้อหาและความรู้สึก
• การเผชิญหน้า (Confrontation) ชี้ให้เห็นความขัดแย้งในคำพูดหรือพฤติกรรม
• การเงียบ (Silence) ให้เวลาคิดและสำรวจตนเอง

ทฤษฎีการให้คำปรึกษาที่ต้องรู้

จำทฤษฎีการปรึกษาด้วยคำสำคัญ

หลักจำ: “โรเจอร์ส=ไม่ชี้นำ เอลลิส=ABC กลาสเซอร์=WDEP”

• เห็นคำว่า ยอมรับ ไม่ตัดสิน เข้าใจความรู้สึก → โรเจอร์ส
• เห็นคำว่า ความเชื่อไร้เหตุผล โต้แย้งความคิด → เอลลิส (REBT)
• เห็นคำว่า ทางเลือก ความรับผิดชอบ วางแผน → กลาสเซอร์
• เห็นคำว่า ที่นี่และเดี๋ยวนี้ → เพิร์ลส (เกสตัลท์)

ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 5 ขั้นตอน

จำระบบดูแลช่วยเหลือ 5 ขั้น

หลักจำ: “รู้ → คัด → เสริม → กัน → ต่อ”

• รู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล
• คัดกรอง → ปกติ / เสี่ยง / มีปัญหา
• ส่งเสริมและพัฒนา → ทุกกลุ่ม
• ป้องกันและแก้ไข → กลุ่มเสี่ยง + มีปัญหา
• ส่งต่อ → ภายใน / ภายนอก

แบบประเมิน SDQ — 5 ด้าน

• ด้านอารมณ์ (1) วิตกกังวล ซึมเศร้า
• ด้านความประพฤติ (2) เกเร ก้าวร้าว
• ด้านพฤติกรรมอยู่ไม่นิ่ง (3) สมาธิสั้น
• ด้านความสัมพันธ์กับเพื่อน (4) เข้ากับเพื่อนยาก
• ด้านสัมพันธภาพทางสังคม (5) จุดแข็ง — การช่วยเหลือผู้อื่น

สิ่งที่ต้องจำจาก EP05

• การให้คำปรึกษา = หัวใจของบริการแนะแนว — ช่วยให้เขาตัดสินใจเอง
• บริการแนะแนว 5 บริการ: “ศึกษา สนเทศ ปรึกษา จัดวาง ติดตาม”
• ทวนความ = เนื้อหา • สะท้อนความรู้สึก = อารมณ์ • สรุปความ = รวมทั้งสองอย่าง
• โรเจอร์ส = ไม่ชี้นำ • เอลลิส = ABC • กลาสเซอร์ = WDEP • เพิร์ลส = ที่นี่และเดี๋ยวนี้
• ระบบดูแลช่วยเหลือ: “รู้ คัด เสริม กัน ต่อ” • SDQ 5 ด้าน